Friday, July 21, 2006

2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino (Revisyon ng DECS: Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, s. 1987)

(Revisyon ng DECS Kautusang Pangkagawaran Blg. 81. s. 1987)

I. Ang Alfabetong Filipino

Ang alfabetong Filipino ay binubuo ng 28 letra na ganito ang ayos:

A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Ñ,

NG, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z

Sa 28-letrang ito ng alfabeto, 20 letra ang nasa dating ABAKADA (A, B, K, D, E, G, H, I, L, M, N, NG, O, P, R, S, T, U, W, Y), at 8 letra ang dagdag dito (C, F, J, Ñ, Q, V, X, Z) na galing sa mga umiiral na wika ng Pilipinas at sa iba pang mga wika.

Ang ngalan ng mga letra. Ang tawag sa mga letra ng alfabetong Filipino ay ayon sa tawag-Ingles maliban sa Ñ (enye) na tawag-Kastila.

A /ey/

B /bi/

C /si/

D /di/

E /i/

F /ef/

G/ji/

H /eych/

I /ay/

J /jey/

K /key/

L /el/

M /em/

N /en/

Ñ /enye/

NG /enji/

O /o/

P /pi/

Q /kyu/

R /ar/

S /es/

T /ti/

U /yu/

V /vi/

W /dobolyu/

X /eks/

Y /way/

Z /zi/

II. Mga Tuntuning Panlahat sa Ispeling o Pagbaybay

A. Ang Pasalitang Pagbaybay

Paletra ang pasalitang pagbaybay sa Filipino na ang ibig sabihin ay isa-isang pagbigkas sa maayos na pagkasunud-sunod ng mga letrang bumubuo sa isang salita, pantig, daglat, akronim, inisyal, simbolong pang-agham, atb.

Pasulat - Pabigkas

Salita

boto /bi-o-ti-o/

plano /pi-el-ey-en-o/

Fajardo /kapital ef-ey-jey-ey-ar-di-o/

vinta /vi-ay-en-ti-ey/

jihad /jey-ay-eich-ey-di/

Pantig

it /ay-ti/

kon /key-o-en/

trans /ti-ar-ey-en-es/

pa /pi-ey/

tsart /ti-es-ey-ar-ti/

Akronim

MERALCO (Manila Electric Company)

/em-i-ar-ey-el-si-o/

LEDCO (Language Education Council)

/el-i-di-si-o/

PANDAYLIPI (Pandayan ng Literaturang

Pilipino)

/pi-ey-en-di-ey-way-el-ay-pi-ay/

ARMM (Autonomous Region of Muslim Mindanao)

/ey-ar-em-em/

ASEAN (Association of Southeast Nations)

/ey-es-i-ey-en/

Daglat

Bb. (Binibini) /kapital Bi-bi/

G. (Ginoo) /kapital ji/

Gng. (Ginang) /kapital ji-ay-en-ey-en-ji/

Kgg. (Kagalang-galang) /kapital key-ji-ji/

Dr. (Doktor) /kapital di-ar/

Inisyal ng Tao

MLQ (Manuel Luis Quezon) /em-el-kyu/

CPR (Carlos P. Romulo) /si-pi-ar/

JVP (Jose Villa Panganiban) /jey-vi-pi/

LKS (Lope K. Santos) /el-key-es/

AGA (Alejandro G. Abadilla) /ey-ji-ey/

Inisyal ng Samahan/ Institusyon

KWF (Komisyon sa Wikang Filipino /key-dobolyu-ef/

PSLF (Pambansang Samahan sa Linggwistikang Filipino) /pi-es-el-ef/

KBP (Kapisanan ng mga Brodkaster Pilipinas) /key-bi-pi/

PLM (Pamantasan ng Lungsod Ng Maynila) /pi-el-em/

MSU (Mindanao State University) /em-es-yu/

NGO (Non-Governmental Organization) /en-ji-o/

Simbolong Pang-agham Pang-Matematica

Fe (iron) /ef-i/

H2O (water) /eich-tu-o/

NaCl (sodium) /en-ey-si-el/

lb. (pound) /el-bi/

kg. (kilogram) /key-ji/

v (velocity) /vi/

Ang Pasulat na Pagbaybay

Manatili ang isa-sa-isang tumbasan ng tunog at letra sa pasulat na pagbaybay ng mga salita sa wikang Filipino. Gayon pa man, may tiyak na tuntunin sa pagpapaluwag ng gamit ng walong (8) dagdag na letra

Ang panghihiram

Isang realidad ang pangangailangan ng wikang Filipino na manghiram sa Ingles, Kastila at iba pa pang wika para matugunan ang malawakang pagpasok ng mga bagong kultural na aytem at mga bagong konsepto na dala ng modernisasyon at teknolohiya. Idagdag pa na ang karaniwang Pilipino ay nagpapalit-wika at malayang nanghihiram ng mga salita anumang varayti ng wika ang ginagamit, pasalita man o pasulat.

Pinababagal ng 1987 Patnubay sa Ispeling ang leksikal na elaborasyon ng Filipino. Nililimitahan nito ang panghihiram ng mga salita dahil sa paghihigpit sa paggamit ng walong dagdag na letra (C, F, Ñ, J, Q, V, X at Z) doon lamang sa mga sumusunod:

· Pantanging ngalan

· Salitang katutubo mula sa ibang wika sa Pilipinas

· Salitang hindi konsistent ang ispeling o malayo ang ispeling sa bigkas na kapag binaybay ayon sa alfabetong Filipino ay hindi mabakas ang orihinal na ispeling nito

· Salitang pang-agham at teknikal

· Simbolong pang-agham

Kung kaya’t napapanahon lamang ang pagrevisa sa mga tuntunin sa ispeling. May mahalagang kraytirya para matamo ang isang efisyenteng sistema ng ispeling:

  1. kasimplihan at ekonomiya na kaugnay ng isa-sa-isang tumbasan ng tunog at letra, at

  1. fleksibilidad, ang pagtanggap ng mga linggwistikong pagbabago dahil sa kontak ng mga wika.

Batay rito, pinaluluwag ng nirevisang tuntunin sa ispeling ang paggamit ng walong (8) dagdag na letra sa lahat ng hiram na salita.

Mga Tuntunin sa Panghihiram

Sundin ang mga sumusunod na lapit sa paghanap ng panumbas sa mga hiram na salita:

Gamitin ang kasalukuyang leksikon ng Filipino bilang panumbas sa mga salitang banyaga.

Halimbawa:

Hiram na salita/Filipino

attitude – saloobin

rule – tuntunin

ability – kakayahan

wholesale – pakyawan

west - kanluran

Kumuha ng mga salita mula sa iba’t ibang katutubong wika ng bansa.

Halimbawa:

Hiram na salita/Katutubong Wika

hegemony - gahum (Cebuano)

imagery - haraya (Tagalog)

husband - bana (Hiligaynon)

Muslim priest - imam (Tausug)

Bigkasin sa orihinal na anyo ang hiniram na salita mula sa Kastila, Ingles at iba pang wikang banyaga, at saka baybayin sa Filipino.

Halimbawa:

Kastila/Filipino

cheque – tseke

litro – litro

liquido – likido

educación – edukasyon

quilates – kilatis

Ingles/Filipino

centripetal – sentripetal

commercial – komersyal

advertising – advertayzing

economics – ekonomiks

radical – radikal

Iba pang wika/Filipino

coup d’etat (French) – kudeta

chinelas (Kastila) – tsinelas

kimono (Japanese) – kimono

glasnost (Russian) – glasnost

blitzkrieg (German) – blitskrig

Malinaw ang mga lapit sa panghihiram. Gayong pa man, sa pagpili ng salitang gagamitin isaalang-alang din ang mga sumusunod: (1) kaangkupan ng salita, (2) katiyakan sa kahulugan ng salita, at (3) prestihiyo ng salita.

  1. Gamitin ang mga letrang C, F, Ñ, J, Q, V, X, Z kapag ang salita ay hiniram nang buo ayon sa mga sumusunod na kondisyon:

Pantanging ngalan

Tao

Quirino

John

Lugar

Canada

Valenzuela City

Gusali

Ceñeza Bldg.

State Condominium

Sasakyan

Qantas Airlines

Doña Monserat

Pangyayari

First Quarter Storm

El Niño

Salitang teknikal o siyentifiko

Halimbawa:

cortex

enzyme

quartz

filament

Marxism

x-ray

zoom

joules

vertigo

infrared

Salitang may natatanging kahulugang kultural

Halimbawa:

cañao (Ifugao) pagdiriwang

señora (Kastila) ale

hadji (Maranao) lalaking Muslim na nakapunta sa Mecca

masjid (Maguindanao) pook dalanginan, moske

vakul (Ivatan) panakip sa ulo bilang pananggalang sa ulan

at init, yari sa palmera o dahon ng saging

ifun (Ibanag) pinakamaliit na banak

azan (Tausog) unang panawagan sa pagdarasal ng mga Muslim

Salitang may iregular na ispeling o gumagamit ng dalawang letra o higit pa na hindi binibigkas o ang mga letra ay hindi katumbas ng tunog.

Halimbawa:

bouquet

rendezvous

laissez-faire

champagne

plateau

monsieur

Salitang may internasyonal na anyong kinikilala at ginagamit.

Halimbawa:

taxi

exit

fax

Gamitin ang mga letrang F, J, V, Z para katawanin ang mga tunog /f/, /j/, /v/, /z/ kapag binaybay sa Filipino ang mga salitang hiram

Halimbawa:

fixer fikser

subject sabjek

vertical vertikal

zipper ziper

Gamitin ang mga letrang C, Ñ, Q, X sa mga salitang hiniram nang buo.

Halimbawa:

cornice

cell

reflex

requiem

xenophobia

cataluña

Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong (8) Letra

Letrang C

Panatilihin ang letrang C kung ang salita ay hinihiram sa orihinal na anyo.

calculus

chlorophyll

cellphone

carbohydrates

de facto

corsage

Palitan ang letrang C ng letrang S kung ang tunog ay /s/, at ng letrang K kung ang tunog ay /k/ kapag binaybay sa Filipino ang hiram na salitang may letrang C.

c s

participant partisipant

central sentral

census sensus

circular sirkular

c k

magnetic magnetik

card kard

cake keyk

empirical empirikal

Letrang Q

Panatilihin ang letrang Q kung ang salita ay hiniram sa orihinal na anyo.

quo vadis

quotation

quad

quartz

quantum

opaque

Palitan ang letrang Q ng letrang KW kung ang tunog ay /kw/, at ng letrang K kung ang tunog ay /k/ kapag binaybay sa Filipino ang hiram na salitang may letrang Q.

q kw

quarter kwarter

sequester sekwester

equipment ekwipment

q k

quorum korum quota kota querida kerida

Letrang Ñ

Panatilihin ang letrang Ñ kung ang salita ay hiram sa orihinal na anyo.

La Tondeña

Santo Niño

El Niño

Malacañang

La Niña

coño

Palitan ang Letrang Ñ ng mga letrang NY kapag binaybay sa Filipino ang hiram na salitang may letrang Ñ.

ñ ny

piña pinya

cariñosa karinyosa

cañon kanyon

paño panyo

bañera banyera

Letrang X

Panatilihin ang letrang X kung ang salita ay hiniram sa orihinal na anyo.

axiom

wax

export

exodus

xylem

praxis

Palitan ang letrang X ng KS kung ang tunog ay /ks/ kapag binaybay sa Filipino ang hiram na salitang may letrang X.

x ks

experimental exsperimental

taxonomy taksonomi

texto teksto

exam eksam

Letrang F

Gamitin ang letrang F para sa tunog /f/ sa mga hiram na salita.

Tofu (Nihonggo) ‘tokwa’

Futbol

French fries

Fasiliteytor

Lifeguard

Fraterniti

Fuddul (Ibanag) ‘maliit na burol’

Foto

Fokus

Letrang J

Gamitin ang letrang J para sa tunog /j/ sa mga hiram na salita.

jam

juice

majahid (Arabic) ‘tagapagtanggol ng Muslim’

jantu (Tausog) ‘puso’

sabjek

jaket

jornal

objek

bajet

Letrang V

Gamitin ang letrang V para sa tunog /v/ sa mga hiram na salita.

vertebrate

varayti

verbatim

volyum

video

valyu

Letrang Z

Gamitin ang letrang Z para sa tunog /z/ sa mga hiram na salita.

zebra

magazin

zinc

bazaar

zoo

bazuka

Iba Pang Tuntunin

Mga Diptonggo

Ang mga salitang may diptonggo o magkasunod na patinig ay baybayin ayon sa mga sumusunod:

Magkasunod Ilang na Patinig/Halimbawa

  • ia - ya

ortografia – ortografya, ortografiya

dialecto – dyalekto, diyalekto

iya

cristiano – kristyano, kristiyano

sentencia – sentensya, sentensiya

  • ie - ye

tiempo – tyempo, tiyempo

iye

enmienda – enmyenda, enmiyenda

pie - pye, piye

  • io - yo

divorcio – diborsyo, diborsiyo

iyo

exportacion – eksportasyon, eksportasiyon

  • ua - wa

guapo – gwapo, guwapo

uwa

aguador – agwador, aguwador

cuarto – kwarto, kuwarto

santuario – santwaryo, santuwaryo

estatua – estatwa, estatuwa

  • ue - uwe

cuento – kwento, kuwento

suerte – swerte, suwerte

absuelto – abswelto, absuwelto

  • ui - wi

buitre – bwitre, buwitre

uwi

perjuicio – perwisyo, peruwisyo

Mga Digrapo

Ang digrapo ay kombinasyon ng dalawang letrang pinagsama para katawanin ang isa o dalawang tunog. Gamitin ito sa mga sumusunod:

Digrapong Ch

Panatilihin ang digrapong CH kapag ang salita ay hiniram sa orihinal na anyo.

Halimbawa:

chopsuey

chips

Chavez

charter

Palitan ang digrapong ito ng CH kung ang tunog ay /ts/ sa hiniram na salita.

Halimbawa:

chalk – tsok

cochero – kutsero

checklist – tseklist

chocolatetsokolate

channel - tsanel

Digrapong SH

Panatilihin ang digrapong SH kapag ang salita ay hiniram sa orihinal na anyo.

Halimbawa:

Sharon

Shampoo

Sheik

shangri-la

shamrock

Palitan ang digrapong SH ng SY kung ang tunog ay /sy/ sa hiniram na salita.

Halimbawa:

workshop – worksyap

shooting – syuting

censorship – sensorsyip

scholarship – iskolarsyip

Ang NG

Panatilihin ang NG para sa tunog na /ng/ sa dahilang mahalagang ambag ito ng palatunugang Filipino. Ang tunog na ito ay maaaring nasa inisyal, midyal at final na posisyon.

Ngayon

Ngipin

Pangalan

Panginoon

Payong

tanong

Ang Pantig at Palapantigan

Ang Pantig

Ang pantig ay isang saltik ng dila o walang antalang bugso ng tinig sa pagbigkas ng salita.

Halimbawa:

a-ko

i-i-wan

it-log

sam-bot

mang-ya-ya-ri

ma-a-a-ri

Kayarian ng Pantig

Sa kasalukuyan ay may mga kayarian ng pantig na ambag ng mga lokal na wika at panghihiram.

Ang pagtukoy sa pantig, gayundin sa kayarian nito, ay sa pamamagitan ng paggamit ng simbolong K para sa katinig at P para sa patinig. Narito ang ilang halimbawa ng mga pantig.

Kayarian – Halimbawa

P: u-pa

KP: ma-li

PK: is-da

KPK: han-da

KKP: pri-to

PKK: eks-perto

KKPK: plan-tsa

KKPKK: trans-portasyon

KKPKKK: shorts

Ang Pagpapantig

Ang pagpapantig ay paraan ng pagbaha-bahagi ng salita sa mga pantig.

Kapag may magkasunod na dalawa o higit pang patinig sa posisyong

inisyal, midyal at final na salita, ito ay hiwalay na mga patinig.

Salita - Mga Pantig

aalis: a-a-lis

maaga: ma-a-ga

totoo: to-to-o

Kapag may dalawang magkaibang katinig na magkasunod sa loob ng isang salita, maging katutubo o hiram man, ang una ay kasama sa patinig na sinusundan, at ang pangalawa ay sa patinig na kasunod.

Halimbawa:

Salita - Mga Pantig

buksan: buk-san

pinto: pin-to

tuktok: tuk-tok

pantig: pan-tig

sobre: sob-re

kopya: kop-ya

kapre: kap-re

tokwa: tok-wa

Kapag may tatlo o higit pang magkakaibang katinig na magkakasunod sa loob ng isang salita, ang unang dalawa ay kasama sa patinig na sinusundan at ang huli ay sa patinig na kasunod.

Halimbawa:

Salita - Mga Pantig

eksperimento: eks-pe-ri-men-to

transkripsyon: trans-krip-syon

Kapag ang una sa tatlong magkakasunod na katinig ay m o n at ang kasunod na dalawa ay alinman sa bl, br, dr, pl, tr, ang unang katinig (m o n) ay sa sinusundang patinig ay kasama at ang huling dalawa ay sa kasunod na patinig.

Halimbawa:

Salita - Mga Pantig

asambleya: a-sam-ble-ya

alambre: a-lam-bre

balandra: ba-lan-dra

simple: sim-ple

sentro: sen-tro

kontra: kon-tra

Kapag may apat na magkakasunod na katinig sa loob ng isang salita, ang unang dalawang katinig ay kasama sa patinig ng sinusundan at ang huling dalawa ay sa patinig na kasunod.

Halimbawa:

Salita - Mga Pantig

Ekstradisyon: eks-tra-di-syon

Eksklusibo: eks-klu-si-bo

Ang Pag-uulit ng Pantig

Ang mga sumusunod ang tuntunin sa pag-uulit ng pantig.

Kung ang unang tunog ng salitang-ugat o batayang salita ay patinig, ang patinig lamang ang inuulit.

Halimbawa:

a-lis: a-a-lis

i-wan: i-i-wan

am-bon: a-am-bon

eks-tra: e-eks-tra

Ang tuntunin ding ito ang sinusunod kahit may unlapi ang salita.

Halimbawa:

mag-alis: mag-a-a-lis

maiwan: ma-i-i-wan

umambon: u-ma-am-bon

mag-akyat: mag-a-ak-yat

umekstra: u-me-eks-tra

Kung ang unang pantig ng salitang-ugat ay nagsisimula sa KP (katinig-patinig), ang katinig at ang kasunod na patinig lamang ang inuulit.

Halimbawa:

ba-sa: ba-ba-sa, mag-ba-ba-sa

la-kad: la-la-kad, ni-la-la-kad

tak-bo: ta-tak-bo, nag-ta-tak-bo

lun-dag: lu-lun-dag, mag-lu-lun-dag

nars: mag-na-nars

Kung ang unang pantig ng salitang-ugat ay may KK (klaster na katinig) na kayarian, dalawang paraan ang maaaring gamitin.

Batay ito sa kinagawian ng nagsasalita o varyant ng paggamit ng wika sa komunidad.

Inuulit lamang ang unang katinig at patinig.

Halimbawa:

plan-tsa – pa-plan-tsa-hin – mag-pa-plan-tsa

pri-to - pi-pri-tu-hin – mag-pi-pri-to

ku-wen-to – ku-ku-wen-tu-han – mag-ku-ku-wen-to

Inuulit ang klaster na katinig, kasama ang patinig.

Halimbawa:

plan-tsa - pa-plan-tsa-hin – mag-pa-plan-tsa

pri-to – pi-pri-tu-hin – mag-pi-pri-to

kwen-to – ku-ku-wen-tu-han – mag-ku-ku-wen-to

Ang Gamit ng Gitling

Ginagamit ang gitling (-) sa loob ng salita sa mga sumusunod na pagkakataon:

1. Sa pag-ulit ng salitang-ugat o mahigit sa isang pantig ng salitang-ugat.

Halimbawa:

araw-araw

isa-isa

apat-apat

dala-dalawa

sari-sarili

kabi-kabila

masayang-masaya

Kung ang unlapi ay nagtatapos sa katinig at ang salitang nilalapian ay nagsisimula sa patinig na kapag hindi ginitlingan ay magkakaroon ng ibang kahulugan

Halimbawa:

mag-alis

nag-isa

nag-ulat

pang-ako

mang-uto

pag-alis

may-ari

tag-init

pag-asa

Kapag may katagang kinaltas sa pagitan ng dalawang salitang pinagsama.

Halimbawa:

pamatay ng insekto - pamatay-insekto

kahoy sa gubat - kahoy-gubat

humgit at kumulang - humigit-kumulang

lakad at takbo - lakad-takbo

bahay na aliwan - bahay-aliwan

dalagang taga bukid - dalagang-bukid

Subalit, kung sa pagsasama ng dalawang salita ay magbago ang kahulugan, hindi na gagamitan ng gitling ang pagitan nito.

Halimbawa:

dalagambukid (isda)

buntunghininga

Kapag may unlapi ang tanging ngalan ng tao, lugar, brand o tatak ng isang bagay o kagamitan, sagisag o simbolo. Ang tanging ngalan ay walang pagbabago sa ispeling

Halimbawa:

maka-Diyos

maka-Rizal

maka-Pilipino

pa-Baguio

taga-Luzon

taga-Antique

mag-pal

maka-Johnson

mag-Sprite

mag-Corona

mag-Ford

mag-Japan

Sa pag-uulit ng unang pantig ng tanging ngalang may unlapi, ang gitling ay nalilipat sa pagitan ng inulit na unang pantig ng tanging ngalan at ng buong tanging ngalan

Halimbawa:

mag-Johnson magjo-Johnson

mag-Corona magco-Corona

mag-Ford magfo-Ford

mag-Japan magja-Japan

mag-Zonrox magzo-Zonrox

Kapag ang panlaping ika- ay iniunlapi sa numero o pamilang.

Halimbawa:

ika-3 n.h.

ika-10 ng umaga

ika-20 pahina

ika-3 revisyon

ika-9 na buwan

ika-12 kabanata

Kapag isinulat nang patitik ang mga yunit ng fraction.

Halimbawa:

isang-kapat (1/4)

lima’t dalawang-kalima (5-2/5)

tatlong-kanim (3/6)

Kapag pinagkakabit o pinagsasama ang apelyido ng babae at ng kanyang bana o asawa.

Halimbawa:

Gloria Macapagal-Arroyo

Conchita Ramos-Cruz

Perlita Orosa-Banzon

Kapag hinati ang isang salita sa dulo ng isang linya.

Halimbawa:

Patuloy na nililinang at pinalalawak ang pag-

gamit ng Filipino.

21 Comments:

Anonymous Filipinayzd said...

H /eych/
O /o/

Hindi ba dapat ay "/eyts/" dahil trankriptsyong Filipino at hindi English? Walang /ch/ sa Filipino. Ito ay /ts/ sa Filipino.

Fe (iron) /ef-i/
H2O (water) /eich-tu-o/
NaCl (sodium) /en-ey-si-el/

Hindi ba dapat:
Fe (iron) /kapital ef-i/
H2O (water) /kapital eyts-sab tu-ow/
NaCl (sodium) /kapital en-sab ey-kapitalsi-el/

Monday, September 18, 2006 2:22:00 AM  
Anonymous Joe Padre said...

To Filipinayzd: Katotohanan e hula ko lang ito, pare: Totoong walang "ch" sa Tagalog ABAKADA pero dahil isa ang letra "c" sa walong idinagdag na letra sa alfabetong Filipino sa 2001 Revisyon, marahil ay pwede na rin ang digraph na "ch", tulad sa "champorado", "kalachuchi". at iba pa.

Alam naman natin na iba-iba ang pagbigkas ng letra "o" depende sa pagkagamit. Munghaki ko'y pakinggan mo ang pagbigkas ng "ow" sa Merriam-Webster Online dictionary kasi doon ang "ow" ay magkatunog sa salitang Ingles na "how" o "now". Kaya ang "o" sa H2O ay katulad sa pagbigkas ng "o" sa "paano".

May katwiran ka sa pagbaybay ng pangalan ng mga periodic elements, tulad ng paggamit ng "kapital" kung upper case (capital) ang letra. Kaya nga lang, pare, e hindi "sab ey" yong kasunod ng "kapital en" sa "NaCl" dahil yong "Na" ay galing sa salitang "Natrium".

Monday, September 18, 2006 10:18:00 AM  
Anonymous Filipinayzd said...

Hindi ba sub-A yun? Hehehe.

Yung fonitik transkriptsyon na ginamit kasi ay sa Filipino rin kaya dapat /eyts/ "ts" rin para "ch".

Ang letrang O, ay /ow/ kung bigkasin. Hindi talaga maiistandardayz ang ispeling kung ibabase sa kung ano ang dinig natin. Mas mabuting tingnan na lang sa diksyunari kung papaano ito binibigkas para sigurado.

Tuesday, September 19, 2006 3:37:00 PM  
Anonymous Filipinayzd said...

Sa Kayarian ng Pantig, maidadagdag na kaya ang mga sumusunod?

1) KKKP – SYRUmingk o umurong (damit). Paano kung ididiskrayb ang isang tao na lumiit dahil sa katandaan? Aprowpriet pa kaya ang “lumiit”?

2) KKKPK – SYRED (hindi ko na maungkat ang Tagalog na katumbas nito hehe.)

SYRAPnel o yung mga fragment ng bomba. Laging ginagamit ang salitang ito sa mga balita. Bahagi na ng vokabyulari natin ang syrapnel lalo pa’t uso ang
terorismo!

3) KKKPKK – SYRINK, lumiit o la babo)

SYRIMPbol o bola-bolang hipon?

SYRAYN o kapilya. Laging ginagamit kapag EDSA aniversari. “Punta tayong EDSA syrayn!”

4) PKKK – ORGS o islang ng “mga samahan” lalo na sa mga
(i)skwelahan [?] (KKKP).

ARMD o armado. Tanggap nga ang armado o armada, paano kung
“armd”?

ANGST o poot? Ew! Bahagi na ng vokabyulari ng kabataan ang “angst”.

6) KPKKK – SAWND o tunog

BEYSD o batay

istandarDAYZD, filipiNAYZD, memoRAYZD

7) KPKKKK – SAWNDS "music" o mga awitin. Bahagi ito ng vokabyulari ng kabataan!

Hindi pampakyut ang “s” sa "sawnds".

komPEYRD o kumpara
komPAWND o pangmaramihan?

8) KKPKKKK – BLAYNDS o kurtinang gawa sa istrips?

Copyright www.filipinayzd.i.ph

Tuesday, September 19, 2006 3:53:00 PM  
Blogger Joe Padre said...

To Filipinayzd: The answer to your question regarding H /eych/ is in the last chapter of the 2001 Revision: "Panatilihin ang digrapong CH kapag ang salita ay hiniram sa orihinal na anyo." The revision used the "orihinal" English pronunciation of the letters, so there you go. Examples: "champorado", "chica" "kalachuchi". at iba pa.

Alam naman natin na iba-iba ang pagbigkas ng letra "o" sa Ingles depende sa pagkagamit. Mungkahi ko'y pakinggan mo ang pagbigkas ng "ow" sa Merriam-Webster Online dictionary kasi doon ang "ow" ay magkatunog sa salitang Ingles na "how" o "cow". Kaya ang pagbigkas ng "o" sa H2O ay katulad sa pagbigkas ng "o" sa "paano".

May katwiran ka sa pagbaybay ng pangalan ng mga periodic elements, tulad ng paggamit ng "kapital" kung upper case (capital) ang letra. Kaya nga lang, pare, e hindi "sab ey" yong kasunod ng "kapital en" sa "NaCl" dahil yong "Na" ay galing sa salitang "Natrium".

Tuesday, September 19, 2006 6:34:00 PM  
Blogger Joe Padre said...

To Filipinayzd: I believe in the idea that, assuming you are not in the spy business in which you may have to devise some extremely difficult-to-decode codes, the object of writing is to communicate. Therefore, if I were to write something, I would try to do so in a manner that the intended reader is able to understand whatever it is that I write for real communication to take place. Otherwise, I would have failed in my intent.

That's why I was a bit at a disadvantage when I came across some of your examples: SYRUmingk, SYRED, SYRINK, SYRAYN, etc. In the case of SYRED or SYRINK, you got me confused for quite a few seconds and when I'm that confused I tend to gloss over the whole thing and move on quickly--and the intended communication would not have occurred at all.

I'm guessing that both SYRUmingk and SYRINK are from the word "shrink" which could mean a decrease or reduction in size. I probably could have understood "lumiit" or "nag-shrink" on the spot. I'm also guessing that you mean "sink" (not "shrink") for la babo (from the Spanish lavar, to wash). Since you didn't give me any clue on SYRED, well, from the looks of it you probably are trying to corrupt the English word SHRED, right?

To the uninitiated/mischievous eye, SYRAYN could be misconstrued as "sirain" which could be something shouted at an EDSA gathering: "Sirain ang gobyerno ni Gloria!" But association with the word "kapilya", which could mean "chapel", suggests that this one has to be for SHRINE.

Well, now to the katinig-patinig and pantig part. The syllables in Filipino words are easier to recognize relative to the syllables in English words simply because of the "kung ano ang tunog, siya ang baybay" rule. And if you are looking for exceptions to this rule, sure there are and they are mostly for the loaned foreign language words.

I won't lose sleep on this subject because for practical purposes I probably would relegate the importance of the matter to the level of the human-tonsil-or-appendix excuse for being.

Tuesday, September 19, 2006 6:57:00 PM  
Anonymous Filipinayzd said...

ahehe. naunahan mo ako. "sink" - "shrink", what the heck!

Wednesday, September 20, 2006 8:54:00 AM  
Anonymous Filipinayzd said...

Kung hiniram ng buo ang (simplified) English phonetic transcription na "/eych/",
"/aych/" sana ito. (Ang A ay /ay/, E ay /ee/ at I ay /ī/ sa simplified English phonetics)

Sa Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, 1987, ang H ay "/eyts/".

Tatawagin sa ngalan sa English ang mga letra sa alpabetong Filipino maliban sa Ñ na sa Spanish. Ang O sa simplified English phonetic transcription ay /ō/ o /ow/ sa transkriptsyong Filipino (/o/ kung sa ABAKADA.)

Paano kaya ang pasalitang pagbaybay ng Panganiban, /kapital pi-ey-en-ji-ey-en-ay-bi-ey-en/ o /kapital pi-ey-enji-ey-en-ay-bi-ey-en/?

Dapat rin idagdag sa Letrang X: Palitan ang letrang X ng GZ kung ang tunog ay /gz/ kapag binaybay sa Filipino ang hiram na salitang may letrang X.

x --> gz
example - igzampol
exist - igzist

Dapat rin ikategorayz bilang redandant ang letrang S at D:

s --> z
exercise - eksersayz
cosmopolitan - kozmopolitan

ang letrang D:

d --> t
experienced - ikspiryenst


Pati ang mga patinig na A, E, I, O, U

a --> ey (cake - keyk)
e --> i (experiment - iksperiment)
i --> ay (insider - insayder)
o --> a (welcome - welkam)
o --> ow (cooperate - kow-opereyt)
u --> a (survey - sarvey)
u --> uw (introduce - introdyuws)

Wednesday, September 20, 2006 3:46:00 PM  
Anonymous Filipinayzd said...

x --> z
xylophone - zaylofown

g --> zy
genre - zyanra

a --> e
genre - zyara



---
Kung hiniram ng buo ang (simplified) English phonetic transcription na "/eych/",
"/aych/" sana ito. (Ang A ay /ay/, E ay /ee/ at I ay /ī/ sa simplified English phonetics)

Sa Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, 1987, ang H ay "/eyts/".

Tatawagin sa ngalan sa English ang mga letra sa alpabetong Filipino maliban sa Ñ na sa Spanish. Ang O sa simplified English phonetic transcription ay /ō/ o /ow/ sa transkriptsyong Filipino (/o/ kung sa ABAKADA.)


Typographical error?

sa Letrang C:
canyaw? (kanyaw)
ceremony - seremonya (serimoni)
colonize - kolonays (kolonayz)
community - komyuniti (komyuwniti)

sa Letrang F:
photo - foto (fowtow)
cough - kaf (kof)

sa Letrang J:
soldier - soljer (sowljer)

sa Letrang V:
vacation - vekeyshun (vekeysyon)
value - valyu (valyuw)

sa Letrang Z:
zone - zon (zown)
zoo - zo (zuw)
xylophone - zaylofon (zaylofown)

BINGO!

Friday, September 22, 2006 6:32:00 AM  
Blogger Joe Padre said...

To Filipinayzd: Between you and me, I would think we could have made excellent contributions to the old "Dolphy and Panchito Show" on the segment wherein one of them said something in English and the other translated it in Tagalog, er Pilipino, or vice versa. Loved that television show, never failed to get me laughing in stitches.

On the serious side, may I suggest we use Merriam-Webster Online (http://www.m-w.com/) as our final arbiter as far as the pronunciation of English words is concerned? It has this red audio icon which when clicked gives you an accurate pronunciation of the English word you enter.

I take it that when a foreign word is corrupted into Filipino, the re-spelling is based on the sound of the loaned word, not its original spelling, following the "kung ano ang tunog, siya ang baybay" rule. And so let's not be hasty in declaring certain letters of the Filipino alphabet as redundant simply because certain foreign words may look remotely related to their original spelling when corrupted into Filipino (and that's why my personal preference is to simply adopt the foreign word in its original spelling to avoid any confusion and the angst of learning and remembering another spelling; don't I have more compelling uses for my finite memory cells which, given the stage of life I'm in, could be threatened, God forbids, by Alzheimer's?)

For example, the word "genre", which is of French origin, has this pronunciation "zhän-r&, 'zhän-; 'zhänr; 'jän-r&" (please check out the audio on the Merriam-Webster site).

You're absolutely right about how the digraph "ng" should be spelled, like in the word Pangilinan, /kapital pi-ey-enji-ay-el-ay-en-ey-en/, or in the word "langgam", /el-ey-enji-ji-ey-em/. But who cares? When you're on the listening end, /enji/ and /en-ji/ sound like they are the same bananas!

I don't know if you have some familiarity with the native Texan drawl or twang. But they tend to pronounce most of their "o", especially their final "o" with the "ow" thing like you do. I could swear you must have lived in the heart of Texas in a previous incarnation.

Keep popping the cannonballs!

Friday, September 22, 2006 9:07:00 AM  
Anonymous Anonymous said...

Pwede po ba kayong magpost dito ng mga halimbawa ng mga salitang teknikal, syentifiko, salitang may kultural na kahulugan at mga salitng iregular ang ispeling?

Saturday, September 30, 2006 5:47:00 AM  
Blogger Joe Padre said...

Anonymous: Ito ang mga halimbawang kasama sa 2001 Revisyon:

Salitang teknikal o siyentifiko: cortex, enzyme, quartz, filament, Marxism, x-ray, zoom, joules, vertigo, infrared

Salitang may natatanging
kahulugang kultural:


cañao (Ifugao) →pagdiriwang

señora (Kastila) →ale

hadji (Maranao) →lalaking Muslim na nakapunta sa Mecca

masjid (Maguindanao) →pook dalanginan, moske

vakul (Ivatan) →panakip sa ulo bilang pananggalang sa ulan at init, yari sa palmera o dahon ng saging

ifun (Ibanag) →pinakamaliit na banak

azan (Tausog) →unang panawagan sa pagdarasal ng mga Muslim

Salitang may iregular na ispeling o gumagamit ng dalawang letra o higit pa na hindi binibigkas o ang mga letra ay hindi katumbas ng tunog: bouquet, rendezvous, laissez-faire, champagne, plateau, monsieur

Saturday, September 30, 2006 9:25:00 PM  
Anonymous Filipinayzd said...

Ang 'coup d'etat' at 'hijack' ay mga salitang iregular at/o may natatanging kahulugang kultural. Walamg katumbas ang mga salitang ito sa Tagalog (na pangunahing batayan ng Filipino) at sa mga Filipinong (mga katutubong) wika sa Filipinas dahil wala ito sa kultura natin(kung kultura man tawag sa mga ito). Pasok (na) sa bokabularyong Filipino ang 'kudeta' at 'haydyak' bagamat ayon sa tuntunin (bago pa man ang Filipino 1989, ginagamit na ang mga salitang ito) hindi katanggap-tanggap ang mga ito.

Sumasalamin ba ito sa kaugaliang Filipino tulad ng 'palusot', 'pwede na' mentality, o kapag nakasanayan na o kapag walang nagrereklamo pinatatawad na?

Thursday, October 05, 2006 11:48:00 AM  
Anonymous Filipinayzd said...

^
Nagrereflekt sa langwij ang kultura at kaugalian ng mga taong gumagamit nito.

Tuesday, October 10, 2006 4:54:00 PM  
Blogger Joe Padre said...

If you observe a person and his language--how he uses it--long enough, you can generalize that his culture may be mirrored from his language.

So, yes, I agree with you there.

And so the word "ginatan" or "guinatan", a staple thing in Bicol, may be categorized under "salitang may natatanging kahulugang kultural" because it also occurs (or was probably borrowed) in Ilocano and Tagalog [among a few I know], or vice versa. "Ginatan" is a word with a cultural flavor indeed, aside from the fact/perception that it really is flavorful! But I think the "cultural" thing about ginatan is the prevailing belief that it enhances longevity. (Long before we knew of the largely beneficial lauric acid occurring in coconut.)

Saturday, October 14, 2006 7:18:00 AM  
Anonymous LiMe said...

hey, i think i need some help. i'm having a hard time finding the uses of a 'gitling'..

Tuesday, January 16, 2007 11:20:00 PM  
Blogger Joe Padre said...

LiMe: Either you are kidding or you simply missed the last topic of this chapter, "Ang Gamit ng Gitling."

Wednesday, January 17, 2007 5:46:00 AM  
Anonymous Anonymous said...

,,,WOW!!!!, grabe ang galing-galing ng Filipinaydz magbigay ng comments and questions but I think mas magaling si JOe Padre....kahanga-hanga talaga ang galing niya sa pagsagot sa mga comments ng filipinaydz.....

Tuesday, July 24, 2007 12:07:00 AM  
Anonymous Anonymous said...

hmmmmm..what r your comments about this 2001 rebisyon aphabeto at patnubay sa ispeling ng wikang filipino!thankz..i really need it and i have no idea about this!--bhelle--

Wednesday, July 02, 2008 1:56:00 PM  
Anonymous Anonymous said...

please?!?i need it now!

Wednesday, July 02, 2008 2:31:00 PM  
Anonymous Anonymous said...

Paano po babaybayin ang cañao at champagne? Thank you

Wednesday, March 04, 2009 3:46:00 AM  

Post a Comment

Links to this post:

Create a Link

<< Home