Draft of New Filipino Orthography--For Comment

Following is the announcement by the Komisyon sa Wikang Filipino inviting comments on a draft for the proposed Filipino Orthography:

Ang Ortograpiya ng Wikang Pambansa na binuo ng Komisyon sa Wikang Filipino sa pamamagitan ng serye ng mga konsultasyon sa mga guro, dalubhasa sa wika, superbisor sa Filipino at sa mga nasa larangang ito sa buong bansa noong 2006-07. Bukas ang KWF sa komentaryo, katanungan, pusisyon at mungkahi tungkol sa patnubay na ito. Maaaring ipadala ito sa rnolasco_upmin@yahoo.com at/o ortograpiyang_filipino@yahoo.com. Sisikapin ng KWF na ilabas ang pinal na bersyon ng patnubay bago matapos ang 2007.ORTOPDF.pdf

Click on ANG ORTOGRAPIYA NG WIKANG PAMBANSA for the complete draft for the proposed orthography.

On our Alphabet, the Nationalistic Ego Has the Face of a Hypocrite

Following is a list of the winners of the Nobel Prize in Literature who wrote in Spanish [country, year he/she won and citation]:

1. José Echegaray, Spain, 1904. Citation: "in recognition of the numerous and brilliant compositions which, in an individual and original manner, have revived the great traditions of the Spanish drama."

2. Jacinto Benavente, Spain, 1922. Citation: "for the happy manner in which he has continued the illustrious traditions of the Spanish drama."

3. Gabriela Mistral, Chile, 1945. Citation: "for her lyric poetry which, inspired by powerful emotions, has made her name a symbol of the idealistic aspirations of the entire Latin American world."

4. Juan Ramón Jiménez, Spain, 1956. Citation: "for his lyrical poetry, which in Spanish language constitutes an example of high spirit and artistical purity."

5. Miguel Ángel Asturias, Guatemala, 1967. Citation: "for his vivid literary achievement, deep-rooted in the national traits and traditions of Indian peoples of Latin America."

6. Pablo Neruda, Chile, 1971. Citation: "for a poetry that with the action of an elemental force brings alive a continent's destiny and dreams."

7. Vicente Aleixandre, Spain, 1977. Citation: "for a creative poetic writing which illuminates man's condition in the cosmos and in present-day society, at the same time representing the great renewal of the traditions of Spanish poetry between the wars."

8. Gabriel García Márquez, Colombia, 1982. Citation: "for his novels and short stories, in which the fantastic and the realistic are combined in a richly composed world of imagination, reflecting a continent's life and conflicts."

9. Camilo José Cela, Spain, 1989. Citation: "for a rich and intensive prose, which with restrained compassion forms a challenging vision of man's vulnerability."

10. Octavio Paz, Mexico, 1990. Citation: "for impassioned writing with wide horizons, characterized by sensuous intelligence and humanistic integrity."

There are more than twice the above number who wrote in English and are winners of the Nobel Prize for Literature as well. There are no winners who wrote in Ilocano or Filipino. There is no Thai winner. There is no Vietnamese winner. There’s a host of other countries who haven’t won either.

I submit that the orthography and language used is not necessarily an absolute index of the intelligence of a people, or their ability to write. The winners of the Nobel Prize for Literature are adjudged by a select few who, being humans, may have their choices filtered through their own prejudices or political leanings.

But for these 30 or so winners of the literature prize who wrote their works in English or Spanish, it just proves that using the English or Spanish alphabets is no handicap or disadvantage to write well and have a chance to win the prize. Contrary to the thinking of some ultra-nationalists in the Philippines who, for anti-colonial reasons, are out to thrash the use of the Spanish and English alphabets—using the 20-letter ABAKADA instead--on regular words in Filipino but do subscribe to a double standard allowing the continued use of both English and Spanish alphabets on their names and other proper nouns, there has to be some confusion in the mind of the uninitiated trying to attain a certain level of literacy.

Considering that English is the other national language, in addition to Filipino, in the Philippines, and considering that English is the primary medium of instruction from grade school to the tertiary level, and considering further the rampant code-switching phenomenon on the street, in the media, in school and at home, the continued use of the 20-letter ABAKADA to spell regular words in Filipino [or Ilocano and the other regional languages, except Chavacano, Ivatan] including loan words from English or Spanish is pretty confusing for our young students.

Aren’t we simply so stupid to let our learning process be more complicated than it should be because of our nationalistic ego?

Pag-review ng “2001 Revisyon ng Alfabeto” & H.B. 4701

Today is Nov. 6, 2006. I found the following item buried deep in the KWF website:

Pag-review ng “2001 Revisyon ng Alfabeto,” Pinagtibay ng DepEd

Inilabas ng Kagawaran ng Edukasyon ang Kautusang Pangkagawaran Blg. 42, s. 2006 upang itigil muna ang implementasyon ng “2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino.” Ito ay ayon na rin sa kahilingan ng Komisyon sa Wikang Filipino bunga ng negatibong feedback mula sa mga guro, estudyante at iba pang mga tagagamit ng wika.

Kaugnay nito, itinagubilin sa lahat na pansamantalang sangguniin ang “1987 Alpabeto at Patnubay sa Ispeling” sa paghahanda o pagsulat ng mga kagamitan sa pagtuturo at sa Korespondensiya Opisyal samantalang ang Komisyon sa Wikang Filipino ay nagsasagawa ng pag-review sa “2001 Revisyon sa Alfabeto at Patnubay sa Ispeling.”

Nakasaad din ang daglian at malawakang pagpapalaganap sa naturang kautusan.

The actual Department of Education order, DO No. 42, s. 2006, dated October 9, 2006, published at the DepEd website, is as follows:

1. Ang Komisyon sa Wikang Filipino ay kasalukuyang nagsasagawa ng pag-review sa "2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino". Ito ay bunga ng mga negatibong feedback mula sa mga guru, estudyante, magulang at iba pang tagagamit ng wika kaugnay ng nilalaman ng binagong patnubay sa ispeling at ang implementasyon nito.

2. Kaugnay nito, itinatagubilin sa lahat ng kinauukulan na itigil muna ang implementasyon ng nabanggit na revisyon habang nirereview ito at pansamantalang sangguniin ang 1987 Alpabeto at Patnubay sa Ispeling (Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, s. 1987) para sa paghahanda o pagsulat ng mga sangguniang kagamitan sa pagtuturo at sa mga korespondensya opisyal.

3. Kalakip nito ang 1987 Patnubay sa Wikang Filipino na binuo ng Linangan ng mga Wika sa Pilipinas na ngayon ay Komisyon sa Wikang Filipino.

4. Hinihiling ang daglian at malawakang pagpapalaganap ng Kautusang ito.

[The pdf. file copy of the above order is followed by 16 pages of "ANG ALPABETO AT PATNUBAY SA ISPELING NG WIKANG FILIPINO" which was previously attached to DO #81, s. 1987 dated August 6, 1987.]

I'm not quite sure if this action was influenced in any way by H.B. 4701 which recently passed on third reading. H.B. 4701 makes English the mandatory medium of instruction (MOI) "in all academic subjects in the elementary grades from Grade III to Grade VI and in all levels in the secondary." It's now up for consideration in the Senate.

In his article, "Improving English Competence" (also at the KWF website), Edilberto C. de Jesus assails the bill as an "unreflective, knee-jerk reaction to the problem" of declining English skills. "The current MOI in most public schools is Filipino," De Jesus notes, but, "for, perhaps, the majority of the children, Filipino is not the mother tongue. Most children... start their education in a language [Filipino] 'foreign' to them."

Some of the sponsors of H.B. 4701 come from various regions of the country whose mother tongue is neither Tagalog nor Filipino. "If they want the children in their respective regions to learn more effectively," de Jesus writes, "they should support a bill that would fund the use of the mother tongue as the MOI, ideally, through the six years of primary school, while the children are also learning Filipino and English as second and third languages."

De Jesus pointed out that UNESCO and the Summer Institute of Linguistics (SIL) had been supporting research on language learning for over fifty years--that their research studies reached an unsurprising conclusion: "Children who begin their education in the mother tongue make a better start, and continue to perform better, than those for whom school starts with a new language".

We definitely should take steps to improve English-language competence among Filipinos, according to de Jesus. He, however, cites the need to improve the level of English competence of teachers who teach English as a priority. "How... can a law that raises the bar beyond a level not yet achieved," says de Jesus, "help to improve performance?"

There is no doubt that English is the global language. Many countries around the world are investing heavily to promote the learning of English. However, we should not lose sight of the importance of mother tongue based-schooling for educational quality.

As for Filipino, it's still the current MOI in most public schools. H.B. 4701, if it eventually becomes law, is definitely going to affect it. We await the result of DepEd's review of the "2001 Revisyon ng Alfabeto" with bated breath. As of now, there are very few clues as to where Filipino is headed except that thing about the "negatibong feedback mula sa mga guru, estudyante, magulang at iba pang tagagamit ng wika."

"NG", Excuse Me, Is NOT a Unique Alphabet Letter, er Digraph

My high school Balarila differentiated the words ng from nang as used in the following examples:

Perlas ng silanganan (Pearl of the orient)

Nang si Jesus ay isinilang (When Jesus was born)

However, I believe ng started as a contraction or abbreviation of nang. Check The Project Gutenberg Ebook of Ibong Adarna, by Anonymous. Out of more than 19,000 words in more than 5,400 lines of this work, “nang” appears 618 times, 3 times in the subtitle:

CORRIDO AT BUHAY NA PINAGDAANAN NANG TATLONG PRINCIPENG MAGCACAPATID NA ANAC NANG HARING FERNANDO AT NANG REINA VALERIANA SA CAHARIANG BERBANIA

On the other hand, “ng” appears only once, in the following stanza:

Cun aayao magpa-silla

ang cabayo’i, mag-aarma,

palo’t, dagoc na lahat na

ng gauin mo sa caniya.

Obviously, ng and nang may be used interchangeably. Whether the user wants to use either ng or nang to mean “of” or “when” should be determined by the context in which either word is used. As in other languages, there are words in Filipino that could mean different things under different contexts, e.g., bata for gown, or bata for child. So why the need to go out on a limb to differentiate ng from nang when, as in Ibong Adarna, they are one and the same?

[Coincidentally, “manga” appears 32 times in Ibong Adarna, while “mga” was not used at all. The conclusion is that “mga”, as used in current Tagalog/Filipino discourse, is a contraction or abbreviation of “manga”.]

I don't think, however, that the "NG" in the Filipino alphabet refers to the contracted or abbreviated "NANG". It is the digraph ng. A digraph, by the way, is a pair of letters used to write one sound or a combination of sounds that does not correspond to the letters combined, as in the following example: Ngunit ang tugon niya'y dalangin na walang hanggan (But his answer was a prayer without end).

The digraph "ng", however, is NOT unique to Tagalog or Filipino. It also occurs in English as in the following example: The singer’s raspy voice impinging on one’s bingo concentration.

Yet the digraph ng is not considered a unique phoneme in the English alphabet, or in some other Roman languages that use it simply because they don't have words that start with the digraph, one of three tests that a digraph must pass to be considered as a unique phoneme (the other being that the digraph may occur in the middle of the word or at the end). Some linguistic technicality--which is probably why the Komisyon sa Wikang Filipino insists that "language planning... should be a collaborative endeavor of scholars, linguists and practitioners in the study and use of the language." The ordinary language user--you and I--well, we're chopped liver! But then, that's another story.

While it may be difficult to find a "native" English word that starts with ng, the explosion of the Vietnam War into the global consciousness introduced us to non-native words that did so. Some of the words thrown about by the media during that war were proper Vietnamese names, like the Ngo's and the Nguyen's. Then 1976 saw the largescale migration of the Vietnamese--including the Ngo's and the Nguyen's--to the United States. Well, even as proper names starting with Ng may get entrenched in the public consciousness, they may not find their way into the lexicon of the English language to warrant the revision of the English alphabet to include the digraph ng.

I learned from a reliable language authority that the inclusion of ng in the Filipino alphabet is an effort to differentiate ours from others. Well, the Vietnamese have other ideas because they, too, have ng as one of 8 digraphs in their 37-letter alphabet where "A" with varying inflection marks is counted as 3 unique letters!

If we eliminate NG as a separate letter, er digraph, the 2001 revision of the Filipino alphabet is, for all intents and purposes, an adoption of the current 27-letter Spanish alphabet: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Ñ, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z. In a nation where more than half the population have Spanish names, it certainly is difficult to understand the misguided bent of some of our intellectuals to try to distance you and me and themselves from the Spanish alphabet at some point and then grudgingly re-adopt it anyway.

So the Spanish alphabet is back. Plain and simple. And richer for the Filipino alphabet. In the exact words of the Komisyon sa Wikang Filipino: “The promulgation of this Department Order [2001 Revisyon] was regarded as a significant step in promoting more dynamic development of the language. The goal is lexical enrichment of Filipino by liberalizing word borrowings and translations largely from English and Spanish using eight additional letters of the alphabet, namely letters C, F, J, Ñ, Q, V, X, Z.”

In a pragmatic sense, the revised Filipino alphabet is basically what we had before, before the likes of Lope K. Santos (who changed his middle name from Canseco to Kanseco) thought it was the “nationalist” thing to do to rid the letters C, F, J, Ñ, Q, V, X, Z from the Spanish alphabet and proclaim the emaciated 20-letter alphabet (with NG) as the Tagalog ABAKADA, then the official alphabet for the then Wikang Pambansa, which became Wikang Pilipino, which morphed into Wikang Filipino.

The sequence of events from the time Tagalog was declared as the basis for the evolving "national language" just reinforces Alexander Neville’s theory in Language, Class and Power In Post-Apartheid South Africa that a [national] language does not develop “naturally” as it were, but is something planned by those in power either through executive order, decree or legislation. Even as there obviously were some missteps in our language planning and policies.

At any rate, I strongly recommend that “ng” be purged from the current Filipino alphabet as revised in 2001. We are not losing anything that’s worth a hoot, so let's just cut the mustard. Because it has a human-appendix-and-tonsil excuse for being. Purging "ng" certainly won't trigger cataclysmic fissures in the lexical landscape. It won’t diminish informal or formal discourse. From a learner’s standpoint, it’s one less letter (or whatever) to remember. Let the "scholars, linguists and practitioners in the study and use of the language" deal with their momentary grief on the loss of ng--and then let's all move on to meatier stuff. Such as refocusing our efforts in the development and enrichment of Filipino in the face of a runaway train called code-switching.

NG as a unique alphabet digraph, NO; as an ordinary digraph or as a contraction or abbreviation for nang, yes, ABSOLUTELY!

2001 Alphabet Revision & Spelling Guide TABLE OF CONTENTS/NILALAMAN

[NOTE: The following is a copy of the book, 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino, issued by the Komisyon sa Wikang Filipino. It is re-published here in its entirety (a) for the information of those interested, and (b) to elicit comments, the enlightened and constructive variety I hope.

The contents were rearranged such that the English version (second chapter in the original publication) of the 2001 Revisyon comes ahead of the Filipino version (first chapter)--solely for the benefit of non-native-Filipino 'Net users. -- JP]

---

NILALAMAN

• Paunang Salita

• Final Project Report -- Towards the Standardization of the Filipino Writing System: Spelling Rules and Guidelines on the Use of the Eight New Letters of the Filipino Alphabet

• Final na Ulat ng Proyekto -- Tungo sa Istandardisasyon ng Sistema ng Pagsulat sa Filipino: Mga Tuntunin at Patnubay sa Paggamit ng Walong Bagong Letra ng Alfabetong Filipino

• Primer sa 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra (Bahagi ng 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino)

• 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino (Revisyon ng DECS: Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, s. 1987)
• Apendise

Foreword/Paunang Salita

[NOTE: Within the part of the 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino that's written in Filipino, I took the liberty of highlighting words which I recognized as borrowed from English or Spanish for emphasis (I could have missed some). The words in red are either loaned "as is", or derived, from English. Those in blue are loaned "as is", or derived, from Spanish.

It is interesting to note that there’s a preponderance of borrowed words from English which are “transformed” into Spanish (which is to say Spanish borrowed them from English) and then adopted "as is" or re-spelled in Filipino in accordance with the guidelines. For example:

English………………Spanish…………………Filipino

plan………………………….plano…………………………….plano

rent………………………… renta…………………………….renta

system…………………….sistema………………………...sistema

revision…………………..revisión………………………...revisyon

recommendation…….recomendación………….....rekomendasyon

codification…………….codificación…………………..kodifikasyon

What's perplexing is that decades have passed since Spanish [as a required course] was taken out of the Philippine educational curricula and yet Filipinos continue to "transform" certain English words into Spanish in the same manner as above and adopt the result in their daily discourse. In "Filipino ng mga Filipino", Virgilio S. Almario, National Artist of the Year for Literature in 2003, explains:

"...Mas malapit sa ating wika ang bigkas sa mga salitang Espanyol. Sa gayon, malimit na isa-Espanyol ng mga akademista ang mga hiram nila sa Ingles..."

Take the English word "codification" in the example above. In the Spanish "codificación" the 'a' is pronounced just like your /a/ (as in katawan) in the Filipino alphabet. The Filipino "kodifikasyon" is pronounced exactly the same as the Spanish "codificación".

This English-to-Spanish-to-Filipino process, however, has spawned a phenomenon that Almario calls "siyokoy". Paul Morrow, an Irish-Canadian, described it best in "Mga Salitang Siyokoy":

"Tulad ng halimaw ni Dr. Frankenstein sa kuwento, na kaniyang ginawa mula sa mga bahagi ng katawan ng iba’t ibang tao, ang mga naturang salita ay binubuo ng iba’t ibang wikang banyaga ngunit hindi naman kinikilala ang mga ito saanman sa daigdig. Mga salitang siyokoy ang tawag dito ng manunulat at makatang si Virgilio S. Almario, mula sa kathang isip na taong-dagat na anyong lalaki ang katawan na may kaliskis at tila isda ang ulo. Ang tawag dito sa Ingles ay merman o kung babae ay mermaid."

Almario wrote:

"...Ngunit dito mas lumilitaw ang kanilang [mga akademista] kabobuhan. Dahil hindi bihasa sa Espanyol, nakalilikha sila ng mga salitang siyokoy – hindi Ingles, hindi Espanyol (gaya ng “aspeto”… na hindi aspect ng Ingles at hindi rin aspecto ng Espanyol)."

(See Morrow's article for his collection of the so-called "siyokoys".)

Of course, the current guidelines allow the “Filipinizing” of certain English words without the intermediate Spanish influence as in “awtor” [author], “ispeling” [spelling], “awtput” [output], “varayti” [variety], “literasi” [literacy], "intertransleytabiliti" [intertranslatability], etc.--adaptations which--to the uninitiated--could pose some recognizability problems. In effect, the goal of standardization, uniformity and consistency is compromized because the spelling guidelines allow multiple ways to spell certain borrowed words--for instance: community, komyuniti, or komunidad--all of which appear in the 2001 Revisyon on page 62 and page 11, respectively. One’s personal recommendation [and this is proposed by Rodie Marte Metin] is to stick to the original spelling in English and avoid the added problem of re-learning the re-spelled Filipino adaptations or eliminate any concern about intertranslatability.

Retaining the original spelling for English words adopted in Filipino is clearly the preferred method (called code-switching) in everyday conversation, in certain blogs by Filipinos [with a few of the coño flavor], in various Filipino-hosted 'Net chatrooms and forums, in “Standard Pinglish for Filipinos” [by Rodie Marte Metin]—an unabashed proposal that “Lahat ng foreign words—English, French, Italian, German, Japanese, Chinese, Russian, etc.—kapag puwedeng gamitin at ginagamit na sa kapamaraanang Tagalog ay kabilang na sa Pinglish vocabulary…”

[A peek into YouTube.com (now a Google subsidiary) can give you an idea of how extensive the code-switching is on a popular television show in the Philippines. Try searching for "Philippine Idol" and play any of the videos that come up.]

This code-switching is allowed under the spelling guidelines for words containing any or a combination of the 8 letters, C, F, J, Ñ, Q, V, X, Z [added to the old ABAKADA]. One of the rules says the letter, and by extension, the word is maintained if the word is borrowed wholly in its original form. Well, the lexical dam broke and this specific spelling guideline has become an equal opportunity proposition for practically all borrowed words.

In fairness, the code-switching phenomenon is not a by-product of the 2001 Revisyon, although it legitimized it in more formal levels of discourse. We've used code-switching in informal discourse for as long as I can remember. We entered school and the medium of instruction was and still is English. When there was an English word which did not have an equivalent translation in the vernacular that we used, it was simply convenient to use the English word. Well now, we code-switch even if we do have an equivalent vernacular term for the English word.

In Language Planning and Intellectualisation, Andrew Gonzales observes "that tertiary level subject matter in the Philippines is taught in a code-switching variety of Filipino and English. Code-switching is used because of the difficulty for the teachers of explaining some concepts and difficulties for the students in comprehending these concepts when they are taught solely in English... This is especially true in many large universities which cater to lower middle and middle income students, although it has been found even in more expensive and prestigious universities. The increasing use of code-switching rather than English might lead to the evolution of a more formal and consistent variety of standardised Filipino as a medium of instruction. In this case... the intellectualised variety of Filipino might well turn out to be a better codified and improved variety consisting of the results of this massive code-switching. What may happen is a gradual devolution from a formal type of Filipino initially used in schools to a colloquial mixture of Filipino and English, after a period of code-switching, which may lead to the development of a mixed language which is likely to become the intellectualised variety of Filipino in everyday academic teaching. Whether this mixed language will spread into academic writing in publications and dissertations remains a question, however, as the more conservative forces eschew and even condemn such code-switching."

Whew!

Well, please read on. You probably have your own view of the whole national language issue. Thank you for leaving your comments. -- JP]

---

2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino

Paunang Salita

Ang 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino ay kumakatawan sa ikalawang bahagi ng final na awtput ng proyektong “Tungo sa Istandardisasyon ng Sistema ng Pagsulat sa Filipino: Mga Batas at Tuntunin na Nauukol sa Walong Dagdag na Letra ng Alfabetong Filipino: ng Komisyon sa Wikang Filipino. Ginagawang malinaw ng mga tuntuning pang-ispeling ang batayang konseptwal sa pagdidisenyo ng sistema ng pagsulat. Lalo pang ipinaliliwanag ang mga konseptong ito sa format na tanong at sagot sa Primersa 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra.

Mapapansing ang revisyong ito ay nakafocus sa gamit ng walong (8) dagdag na letra na hiniram at nakapaloob sa kasalukuyang 28-letrang Alfabetong Filipino. Ang iba pang tuntunin sa ispeling ay pinanatili gaya ng nakasaad sa 1987 Patnubay sa Ispeling at/o hinango mula sa orihinal na sistema ng pagbaybay na ginagamit sa iba’t ibang institusyong pang-akademya at pampublikasyon.

Ang mga binanggit sa itaas ang bumuo ng orihinal na datos na naging basehan ng komparatibong analisis at siya namang naging batayan ng final na mga rekomendasyon. Pinananatili ang mga tuntunin sa ispeling na labas sa saklaw ng proyektong pag-aaral kaya hindi ganap na binabago ang sistema ng ispeling. Samakatwid, and mungkahing tuluyang reforma sa ispeling ay magiging kumulatibong proseso na tutulong sa pagpapatibay ng buong sistemang ortografiko. Binibigyang-diin din and pangangailangang masagawa ng seryosong siyentifikong riserts sa bawat problematikong detalye ng sistema sa pagbaybay bago magsagawa ng anumang ofisyal na revisyon o modifikasyon.

Inaasahan, samakatwid, na magsasagawa ng isang seryosong pagkilos ang mga gumagamit ng alfabeto sa pamamagitan ng implementasyon ng 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino.

Towards the Standardization of the Filipino Writing System: Spelling Rules and Guidelines on the Use of the Eight New Letters of the Filipino Alphabet

[NOTE: Page 53 of the 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino says:

“The central issue in language planning is the conflict between the role of language as symbol or mark of national identity and its role as instrument of mutual intelligibility amongst nations and people in the global community. For example, as marker of identity, early leaders of the national language movement such as Lope K. Santos jealously guarded the language against the entry of foreign borrowings into the Filipino lexical system… Which simply demonstrated that all matters related to language such as spelling reforms carry strong emotional or affective undertones.”

These “undertones” were noticed in particular by James Tollefson, language policy and applied linguistics expert, in his book, Planning Language, Planning Inequality (1991). In a review, Ester J. de Jong, a bilingual education expert, wrote:

“Tollefson chooses the Philippines, previously an American colony, to show the relationship between language, class, and power. In the Philippines, English has a high status as the official language of the country. It is the language for education, and often a required language for higher-level jobs. Pilipino, one of the major national languages, has been proposed by the communist adversaries of the government as the official language. Neo-classical explanations describe this conflict in terms of the instrumental value of English versus the symbolic/integrative value of Pilipino. However, this avoids looking at the social class issues that are involved. Tollefson points out that the current policy, which promotes English and does not officially recognize the national languages in education, gives the English-speaking elite an advantage, while at the same time maintaining linguistic barriers to education for the poor, who speak other languages than English. Thus, the struggle between the languages is therefore one aspect of a struggle between competing economic interests, with English and Pilipino serving the aims of fundamentally different groups.”

Well now, I don’t remember ever that Lope K. Santos, former Director of the Surian ng Wikang Pambansa [which is now the Komisyon sa Wikang Filipino], was a card-carrying member of the Communist Party. Some of those who support the movement to develop Pilipino as our national language could have been. But that's within their right.

Personally, I think the matter of nationalism as the central issue of language policy has been overplayed. I have learned how to speak the language and its permutations some 40 years ago and for some reason, I just didn’t feel any more nationalistic even during those few years of my life spent somewhere in Laguna, a Tagalog or Pilipino heartland, where I did speak Filipino everyday.

In The Metamorphosis of Filipino as National Language, Jessie Grace Rubrico expresses the following concerns:

“…there are expressed illusory hindrances to the concept of a unifying language, to wit: (1) it is impossible to develop a national language from one of the country's 100-plus languages; (2) the emergence of a national language will wither the other languages; (3) it is equally impossible to develop a national language based on two or more languages; (4) regionalistic pride prevails over nationalistic aspiration --like the Cebuano who insists on using his own language over Pilipino.”

I’m almost sure that the Ilocanos are no different, nor are the Bicolanos, the Hiligaynons, etc. For example, the Ilocanos have Bannawag and recently, Tawid News Magasin online, a very active Ilocano web portal at Iluko.com, GUMIL [an international association of writers in Ilocano], an active community of bloggers in Ilocano, an Ilocano section of Wikipedia, etc. You go out there in Ilocandia and you are certainly made aware that Ilocano is the lingua franca.

To these other regional ethnic groups (Ilocanos, Hiligaynons, Cebuanos, Bicolanos, etc.), the selection of Tagalog as basis for the development of Filipino as our national language must have seemed like a “power grab” parallel to Neville Alexander’s assertion in Language, Class and Power In Post-Apartheid South Africa, although the realization might not have occurred initially. Alexander maintains that “language policies are governmental strategies designed, mostly consciously, to promote the interests of specific classes and other social groups.” Alexander further notes that “it is not true that languages simply develop ‘naturally’, as it were. They are formed and manipulated within definite limits to suit the interest of different groups of people. This is very clear in the case of so-called standard languages, as opposed to non-standard varieties (dialects, sociolects). The former are invariably the preferred varieties of the ruling class or ruling strata in any given society. They prevail as the norm because of the economic, political-military power of the rulers, not because they are ‘natural’ in any meaning of the term.”

Just food for your thoughts… -- JP]

Towards the Standardization of the Filipino Writing System: Spelling Rules and Guidelines on the Use of the Eight New Letters of the Filipino Alphabet

(This is a shortened version of the original report presented to the Consultative Conferences and Workshops with scholars and writers in Filipino as participants.)

This project is part of the national language planning program of the Commission on the Filipino Language which is specifically concerned with the standardization of the writing system of Filipino, the national language. The final output is expected to be a set of recommendations and spelling rules for facilitating word borrowings and translations in the written language, thus contributing to the standardization and intellectualization of our national language through its vocabulary enrichment.

It is recognized that continuing spelling reform to improve the writing system is essential in achieving the over-all goal of the standardization and intellectualization of Filipino. This is because reducing oral language to its written form exerts a powerful influence in establishing uniformity. In the initial stages of language development and standardization, uniformity or codification is necessary. At this stage norms are developed in all the various linguistic components, thus stabilizing pronunciation, vocabulary and grammatical structures.

Background and Statement of Objectives

It is acknowledged that lack of a standardized spelling system has caused confusion for most users of Filipino in the process of writing and reading the language. This is obvious when the reader is confronted with innumerable spelling variants in the pages of newspapers, books and other published materials as well as in the manuscripts written by authors, teachers and students in their day-to-day classroom use and study of the language.

This problem has serious implications in slowing down the process of reducing the language to its written form. It has restricted the development of written works as well as literature of Filipino which reflects the culture and traditions of the people as well as expressions of our noblest thoughts and aspirations. Besides this limitation on original creative works in Filipino, translations of world classics have been limited. This has naturally delayed uniformity which facilitates mutual intelligibility.

A standardized writing system also reduces dialectal variants into acceptable norms. A wider community of speakers adopts these norms, thus the dissemination and promotion of a lingua franca. This lingua franca becomes the nucleus of a standardized national language.

To meet this need of the continuing development or standardization of the Filipino writing system, this project is concerned with the revision of Department Order No. 81, S 1987 which provides for the addition of eight new letters to the original 20-letter ABAKADA of Filipino.

The promulgation of this Department Order was regarded as a significant step in promoting more dynamic development of the language. The goal is lexical enrichment of Filipino by liberalizing word borrowings and translations largely from English and Spanish using eight additional letters of the alphabet, namely letters C, F, J, Ñ, Q, V, X, Z.

But the Department Order was not fully implemented. The spelling guidelines issued by the Surian ng Wikang Pambansa were regarded as too restrictive and unrealistic because the use of the eight new letters was limited only to borrowed words which are of three types: proper nouns, technical terminology and words with unique cultural references. It was further provided that if the borrowed words belonged to the everyday, conversational variety or the so-called “karaniwang salita,” the original 20-letter ABAKADA should be used.

These implementing guidelines were rejected because it was charged that they failed to recognize the nature of language use in the Philippine bilingual context in which English is widely used as part of the daily life of the Filipino. With English as a second language, the average Filipino resorts to code-switching and borrowing freely from English to Filipino and vice-versa both in written and spoken language regardless of the formality level of the communication situation and the corresponding variety of the language used. Borrowing words from languages is done for various reasons such as need for precision, prestige, for formality or rapport or other sociolinguistics reasons. Citing Fortunato, she claims:

Kulang ang kasapatan ng tuntunin para mapapasok ang karaniwang terminong ginagamit sa pagfilipino natin, pasalita o pasulat.

Among the various educational institutions and professional groups who issued their own spelling handbooks, specifically on the spelling reform promulgated in Department Order No. 81, s. 1987 are:

• De La Salle University;

• University of the Philippines-Sentro ng Wikang Filipino and Department of Linguistics, issuing two sets of spelling rules;

• SANGFIL (Professional Organization or Samahan Ng Departamento ng Filipino);

• including individual authors who designed their own spelling systems.

The continuing use of these disparate spelling rules through the years has naturally aggravated the problem. Innumerable spelling variants have been created to negate the over-all national effort to codify, standardize and intellectualize the national language.

It is to this above problem that this project is addressed. It is believed that at this stage, deliberate intervention to evolve a unified spelling system which will reconcile differences and arrive at a unified system based on informed decisions is vital in order to put in place the process of standardizing the writing system of Filipino. The goal is to achieve an efficient system of spelling rules which is based on informed decisions drawn from linguistic theory as well as socio-political and pedagogical rationale. Likewise this system should be evolved through a process of consultation and collaboration which will be acceptable to the scholars and users of the language.

Theoretical Background and Conceptual Framework

Language planning is a new developing area of sociolinguistics which emerged after the second World War when newly independent nations recognized the need to get rid of the language of their colonizers as the lingua franca and to develop their own national language. This indigenous language was expected to foster sense of nationhood and achieve national unity as well as to provide an instrument for external differentiation of the new nation from the rest of the world. As there was urgent need to achieve national development goals it was also recognized that a fully developed language was one of the most effective human resource instruments to achieve these goals.

The implementation of this project is part of the current language planning program of the Commission on the Filipino Language, the official language planning body of the Philippines. This program involves direct intervention rather than waiting for natural language change in order to facilitate language development through research, publications or promotion and dissemination of plans related to the standardization and modernization of Filipino.

Processes of Language Standardization and Intellectualization

What are the marks of a standardized and intellectualized language? What processes are involved?

The two basic processes in the development and standardization of a language are the reduction of the oral language to its written form and lexical enrichment or expansion to attain intertranslatability of the language, with other fully developed languages of the world.

When a language is written, oral traditions and culture of a social group are recorded and transmitted across time and space. On the other hand, a language becomes extinct and the culture of its speakers is lost forever when the language remains in its oral form. Besides recording and preserving language and culture, writing creates uniformity and arrests the pace of language change. On the influence of writing on the standardization of language, Ferguson maintains:

When oral language is reduced to its written form, uniformity of linguistic structure—phonological, lexical and syntactic components are established. The language is codified and norms are established. In fact, at a certain stage in language development, language deviants are minimized and the use of a common norm allows the use of a code within a wider community of speakers.

Thus, at a certain stage in the development of a language, uniformity is desired and is achieved through writing. But it is also through writing that another variety of the language is created. So, at later stages, written language may develop new forms of discourse and varieties. Unlike the oral language which is spontaneous and transitory, the written language tends to be more complex and detailed. A higher, more formal variety, appropriate to the situational context is often created.

It is in written discourse, that the formal, academic or technical variety of language is created. Ferguson further explains the power of writing in developing higher and more complex varieties:

The fact is that writing never reflects speech in an exact way; written language frequently develops characteristics not found in corresponding spoken language… Speech communities, as they begin the regular use of writing do not feel that ordinary, everyday speech is appropriate for written use.

A standardized writing system does not only develop the language itself. Like other innovations, the development of writing has also a strong impact on the culture and social organization. It produces more formal and permanent records. Less transitory and more deliberate than oral speech, higher and more complex thinking is elicited and encoded.

Another benefit derived from language standardization is the development of its intertranslatability with other highly developed languages of the world. Written literature, scientific reports and treatises in other fully developed languages such as German, French, Russian are made available through Filipino translation. Lexical expansion through borrowings made permanent in written language enables the language to cover topics and express concepts which reflect the continuing advance of knowledge. It also means giving opportunity of the users of the language to participate and gain benefits derived from such advances.

So, with the expansion and enrichment of its lexicon through an efficient writing system, the language is extended to:

…cover topics and to appear in a range of forms of discourse for which it was not previously used, including non-literary prose and oral communication such as lectures, symposium and panel discussions.

Along with the development of the capacity of the language to express higher level concepts and processes, writing also enriches the language through the development of various forms of written discourse such as literary works, non-literary essays and standardized papers, including business contracts, research papers, legal briefs and other standardized discourse used in the practice of various professions.

Above all, a standardized writing system is a vital tool for developing mass literacy with the publication of books and other printed materials. An official writing system facilitates learning to read and write. An informed and enlightened citizenry is, after all, the foundation of a progressive modern society.

Designing an Efficient Writing System

In the history of civilization, several types of writing systems have been developed. For example, the Chinese writing system is ideographic, which means that its characters represent ideas or meanings. On the other hand our Latin writing system consists of Roman alphabets representing sounds.

An efficient spelling system consists of a set of symbols called the alphabet which represents the significant sounds of the language. Ideally, the number of symbols in the alphabet should be the same as the significant sound units, called the phonemes of a language. These phonemes indicate the broader distinctions of sound which correspond to differences in meaning in any language. For example, the phoneme /g/ contrasts with the phoneme /T/ to differentiate gulay, meaning vegetable from tulay, meaning bridge, in Filipino. In the same manner, the glottal stop / / which is phonemic in Filipino, differentiates /bata/ which means child from /bata/ meaning gown. In English a change in the phonemes in [van] differentiates the meaning from [pan] or [tan].

When the significant sound units correspond in number to the symbols of the writing system, designing an alphabet becomes an easy task and learning to read and write is easily achieved.

However there are other factors to consider in designing a spelling system beyond the linguistic factor. A language community cannot stay isolated from other linguistic communities. Social contacts and cultural exchanges introduce linguistic innovations, which will call for spelling reforms to accommodate changes in the written form. Socio-cultural, political and pedagogical factors likewise influence decisions in modifying an existing spelling system.

Cochran of the Summer Institute of Linguistics whose thesis entitled, “Alphabet Design for Papua New Guinea Languages,” is acknowledged as one of the most comprehensive study on the subject, maintains that a good alphabet designer will take into account not only the phonology of the language but also educational, psychological, social, political and economic considerations as he chooses alternatives for symbolizing the sounds of the language. For example, the strong need for ethnic identity maybe a ground for rejecting alphabetic symbols drawn from English and other Western languages. Or the introduction of non-phonetic letters or so-called irregular spelling may be regarded as additional learning burden in what would otherwise be a smooth and enjoyable task of reading and writing. On the other hand, these alternative choices maybe welcome for the very same socio-economic contacts with nations in the Western world.

Another leader in language planning in Southeast Asia, Asnah Haji Omar, the Malaysian linguist who has provided the leadership in designing the joint Malaysian-Indonesian alphabet, confirms the need of going beyond the linguistic rationale to accommodate non-linguistic innovations or socio-political reasons. But she likewise cautions against violating the principles of simplicity, economy and practicality in evolving new alphabetic designs. For example, in maintaining one-on-one correspondence between sounds and symbols, creation of new symbols which pose additional burden in learning should be avoided in favor of combining existing and known symbols to represent new sounds.

All these point to the need for more informed decisions in implementing spelling reforms by either adding new alphabetic symbols to achieve flexibility in accommodating changes or linguistic innovations or, following the principle of economy or simplicity, that of maintaining one-on-one correspondence of sound and symbol. Omar cites two basic principles thus:

An efficient writing system should be able to represent the phonological system of the language by utilizing the symbols that exist in the writing system chosen for the language. Furthermore, an efficient writing system should be able to accommodate the innovations taking place in the phonological system of the language concerned.

Filipino vs. English Spelling System

Seemingly contradictory, both simplicity and flexibility of the spelling system promote ease in learning to read. On the basis of the principle of simplicity or economy, an ideal system should consist of enough letters to match the number of phonemic sounds of the language. One-on-one correspondence of sound and symbol facilitates reading through decoding. Likewise, flexibility in borrowing widely used English words using familiar letters and spelling patterns also enhances reading by capitalizing on international recognizability of these borrowed English words and letters.

On the basis of these two considerations in achieving an efficient spelling system, the strength of Filipino, with its original phonemic spelling is its simplicity as reflected in the rule: “kung ano ang tunog yun ang sulat.” But on this very strength of one-on-one correspondence of sound and symbol lies its weakness in its lack of flexibility to assimilate linguistic borrowings or innovations.

Which implies that borrowing English letters into the Filipino alphabet will strengthen its flexibility but will likely weaken its simplicity.

It is in this context, of the contrast between Filipino and English that in formulating spelling rules for the eight new letters borrowed largely from English, a judicious balance has to be achieved so that the Filipino alphabet will not sacrifice its simplicity and corresponding effectiveness as tool for reading, as it achieves flexibility. In this case, spelling rules should have built-in mechanisms to control and minimize unwarranted flexibility.

Language Planning as Language-Related Problem-Solving

The discipline of applied linguistics including this issue of designing an alphabet consists largely of language-related problem solving. Spelling principles and rules are products of decision-making which inter-relate insights from theoretical linguistics with socio-psycho and political considerations.

The central issue in language planning is the conflict between the role of language as symbol or mark of national identity and its role as instrument of mutual intelligibility amongst nations and people in the global community. For example, as marker of identity, early leaders of the national language movement such as Lope K. Santos jealously guarded the language against the entry of foreign borrowings into the Filipino lexical system. He coined indigenous words, thus, the use of ABAKADA instead of Alfabeto, balarila instead of gramatica, panitikan instead of literatura. Which simply demonstrates that all matters related to language such as spelling reforms carry strong emotional or affective undertones.

To neutralize prejudices or resistance to language planning programs, consensus should be achieved. Anne Cochran advises the alphabet designer:

Discuss (recommendations)… with leaders so that the decisions are made by a group and not by one person… stress the need for national involvement in designing alphabets.

Learning from the experiences of other nations who have achieved a measure of success in language planning, the process should be a collaborative endeavor of scholar, linguists and practitioners in the study and use of the language.

Methodology

A step-by-step collaborative procedure consisting of consultative conferences, contrastive-comparative analysis of data, technical committee workshops was adopted to achieve the objective of arriving at a unified spelling system through consensus. The process will reconcile differences of the various spelling rules designed by universities who refused to implement the official Memo. No. 87, S. 1987.

The membership of project team represents a balanced mix of theorists, and practitioners in the study and use of the language including language educators, creative writers, publishers who are native and non-native speakers of the Filipino language.

The participating institutions and their representatives are the following:

1. De La Salle University

Dr. Teresita Fortunato

Chair, Department of Philippine Languages

2. Philippine Normal University

Dr. Clemencia Espiritu

Chair, Department of Filipino

3. Sentro ng Wikang Filipino, U.P.

Dr. Mario Miclat (Attended First Consultative Conference.)

4. Department of Linguistics, U.P.

Prof. Ricardo Nolasco (Attended First Consultative Conference.)

Chair, Department of Linguistics

5. Department of Filipino

Dr. Galileo Zafra

Dr. Jesus Ramos

Dr. Pamela Constantino

6. College of Education, U.P.

Dr. Rosario Alonso

Dr. Marietta Otero

Dr. Enedina Villegas

Prof. Melanie Donkor

7. Komisyon ng Wikang Filipino

Dr. Fely Castillo

Dr. Narciso Matienzo

Ms. Pinky Jane Tenmatay

The collaborative process beginning from the conceptualization and design of the scheme of analysis, data gathering, revision and formulation of rules consisted of the following phases:

Phase One – Orientation and Data Gathering Conference

A. Conceptualization of the scheme of assessment/analysis of spelling systems:

An intensive reading of related literature as basis for drawing the scheme of analysis in assessing writing/alphabetic systems was done through library survey of language planning project reports of Asian countries including Malaysia, Indonesia and other African countries.

B. A two-day orientation and consultative conference -

Representatives of four universities presented their own spelling systems including the theoretical rational of each system. A plan of action was formulated.

Phase Two – Data Analysis and Assessment

A. Using the papers on the “Spelling Rules and Underlying Theoretical Rationale” of four universities, intensive analysis was done to determine the relative efficiency of each of the spelling rules based on linguistics, and socio-political considerations. The relative efficiency of each spelling system based on the criteria of economy or one-on-one correspondence of sound-symbol and criteria of flexibility or adequacy in accommodating linguistic innovations was determined. A contrastive-comparative matrix was evolved to summarize similarities and differences. The first draft of the “Project Output: Recommendation of General Rules” for Evolving the Revisions of Spelling rules on the Use of the Eight New Letters” was evolved.

B. The Second Consultative Conference

The Project-Output was discussed; reaction and feedback from the designers of the original spelling systems adopted by four universities were recorded.

Phase Three – Workshops: Formulating Revised Spelling Rules

Two technical committees were organized to write the I Handbook: Question and Answer on the rationale and general principles underlying the revised spelling rules on the use of the eight new letters of the alphabet, II Specific Rules and Guidelines.

A series of workshops was held for 4 consecutive Sundays in July 2001 to write the final document. Another consultative conference was scheduled in which the finished output—the Handbook and Spelling Rules, were presented to writers, and editors of publishing companies. Their feedback was incorporated in the final manuscript.

Phase Four – Presentation and Dissemination of the Final Research Output

The Project Output—Recommendations, General Principles and Spelling Rules

General Principles

Preliminary to the statements of specific spelling rules which apply to each of the eight new letters, general guiding principles at the macro-level will be stated. Justifications of these guiding principles will also be presented as needed.

GENERAL RULE I The use of the new additional eight letters C, F, J, Ñ, Q, V, X, Z in writing Filipino is hereby liberalized to include, not only words classified under the three types originally specified by the Department Order, namely: proper names, names of persons, places, institutions, etc., technical terms which cannot easily be assimilated into the Filipino spelling system or re-spelled without loss of meaning, and words from ethnic minority Philippine languages which carry unique cultural flavor, but also all borrowed words regardless of variety including everyday language of the informal or conversational variety which contains words using any of the eight letters. The borrowed words may be part of written discourse belonging to the informal, formal academic, or technical variety, and frozen, literary or ritualistic variety.

Rationale

The restriction or limiting the use of the eight letters to the three types is unrealistic and therefore not feasible. It fails to recognize the Philippine sociolinguistics context in which the Filipino bilingual speaker who is competent in both Filipino and English freely switches codes. In so doing, he borrows English words freely, whether in using the conversational variety or the formal academic or technical variety. Spontaneous or deliberate code switching or mixing in both writing and speaking occurs to suit the context of the communication situation, in response to the question—who is communicating to whom, what, when, and where, thus dictating the language variety, whether formal, informal or technical.

The next question which has been raised, implying the need for a restricted use of the new borrowed letters of the alphabet is—what happens to the thousands of borrowed words which have earlier been re-spelled or assimilated into the original Filipino spelling system?

In response to the above question, this general guideline is formulated as follows:

GENERAL RULE II Borrowed words containing any of the eight additional letters which have been re-spelled in the original Filipino writing system and assimilated into the language should remain as spelled in the original Filipino alphabet and considered as legitimate spelling variants. It is predicted that with strict adherence to the new rules through the years, use the eight additional borrowed letters, will then be the preferred spelling and earlier variants will be relegated as “obsolescent,” rare, dialect, vulgar as the case maybe.

As indicated, a spelling system is used for transforming oral language to its written form or for decoding written language to its oral representation. In other words a spelling system is an instrument for facilitating the process of reading and writing. To determine the efficiency of the Filipino spelling system the following criteria should be used:

1. Linguistic

a. Is the alphabetic system adequate to represent all significant sounds?

b. Do the spelling rules observe principles of economy, simplicity and practicality?

2. Besides linguistic considerations does the spelling system consider socio-cultural, political, pedagogical or pragmatic factors?

Redundant vs. Phonemic Representation of English

Using the above criteria, it has been noted that the eight new letters under consideration are of two types, namely, letters C, Ñ, Q, X are redundant in the sense that these do not represent sound units in the English sound system. Each letter does not exclusively represent an English sound, but overlaps with one letter or sequence of letters. For example, letter C does not represent an English sound but shares with letter [s] to represent the phoneme /s/ and shares with letter [k] to represent the phoneme /k/ depending on the sounds which follow. Note the following examples:

[c] = /k/

can

cart

cob

cube

[c] = /s/

cent

circle

cedar

civics

Likewise the Spanish alphabet ñ does not exclusively represent a single sound, but the sequence of sounds

/ny/ as in

[ñ] = /ny/

pinya

ninyo

canyaw

Tondenya

The other letters which have no sound correspondence in English phonology are letters [Q] and [X]. The first, letter [Q], represents the sound /k/ or sequence of sounds/ kw/ as in

[Q] = /k/

quorum

quota

antique

[Q] = /kw/

quartz

quiz

quantum

In the same manner letter [X] does not exclusively represent a sound in English but shares with [k] and [s] in representing the sequence of sounds /ks/ as in

[X] = /ks/

taxi

box

x-ray

The four English letters which do not exclusively represent English sounds but merely overlap with a letter or sequence of letters violate the linguistic principle of economy and simplicity in the one-on-one correspondence of sound and letter. These account for the so-called irregular spelling of the English language which has been shown to complicate the process of decoding in learning to read.

On the other hand, it is recognized that the use of these letters has their own merit. Research on the psycholinguistic nature of the reading process has also shown that the process of learning to read does not merely consist of letter-by-letter decoding of symbols to sound. In fact, this maybe the more inefficient and laborious process of word recognition. Recognition of the whole visual configuration of the word based on familiarity with the symbol interacting with processing of meaning may prove to be more efficient and effective strategy of reading. So, when these redundant letters become part of regular spelling patterns in English which is presently a widely used international language, their so-called international recognizability maybe exploited by the reader. In higher level reading using strategies such as skimming and scanning, recognition is not a linear process. With a rich background for deriving meaning, phonological decoding maybe bypassed.

Note how the readers’ rich background plus overall visual configuration of the following words serve as efficient cues to meaning:

coup d’etat

esprit de corps

pizza pie

x-ray

champagne

niño bonito

habeas corpus

Therefore, for purposes of controlling the entry of redundant letters of English spelling without denying their use in enhancing international recognizability of English words in Filipino text, the general rule below should be followed:

GENERAL RULE III The letters C, Ñ, Q, X (each of which does not exclusively represent an English sound but overlaps with other letters in representing a sound or sequence of sound), should be used if the borrowed word containing the letter is spelled wholly in its original form as in x-ray, quo vadis, esprit de corps, niña bonita. A word is borrowed wholly in its original form under the following conditions: The word is a proper noun—name of person, place (geographical location, building) or thing (institution, organization) Technical or scientific word Word which carries cultural flavor (pizza) Words with irregular spelling—use of two or more letters which are “silent” or do not represent their pronunciation Words borrowed from English and other languages which are widely used throughout the world and have international recognizability such as taxi, fax, etc.

GENERAL RULE IV When the word containing the letters C, Ñ, Q, X does not fall under the five conditions above but are re-spelled in Filipino, the letter is changed to the alphabet representing the sound; thus letter C is changed to letter [S] when sounded /S/ and changed to letter [K] when sounded /K/.

Specific Spelling Rules for Each Letter

On the basis of General Rules, specific spelling rules are stated:

Using Letters C, Ñ, Q, X

A. Using Letter C

1. Letter C is maintained regardless of its sound representation if the word is borrowed wholly in its original form as in cataluña, carbohydrates, coup d’etat

2. If the borrowed word containing letter C is re-spelled in Filipino, letter C is changed to letter [s] if sounded /s/ and changed to letter [k] if sounded /k/ as in the examples:

[c] = /s/

ceremony - seremonya

civic - sivik

[c] = /k/

colonize - kolonays

community - komyuniti

B. Using Letter Q

1. Letter Q is maintained in borrowed words containing letter [Q] regardless of its sound if the word is borrowed wholly in its original form as in:

a. quo vadis - quo vadis

b. porque - porque

c. quartz - quartz

2. If the borrowed word containing letter q is re-spelled in Filipino, letter q(u) is changed to letters /kw/ if sounded as such and is changed to /k/ if sounded k as in:

a. quorum - korom

b. quota - kota

c. quintet - kwintet

d. quartz - kwartz

C. Using Letter Ñ

1. The letter Ñ is maintained in borrowed words from Spanish as the source language in:

a. Proper nouns as La Tondeña

b. Words with unique cultural flavor as piña

2. If the borrowed word containing letter Ñ is re-spelled in Filipino, letter ñ is changed to ny as in:

ninya

banyo

D. Using Letter X

1. Letter X is maintained regardless of its sound representation if the word is borrowed wholly in its original form as in x-ray, oxide, Xavier.

2. If the borrowed word containing letter x is re-spelled in Filipino letter x is changed to the letter /ks/ representing its sound as in:

a. taxi - taksi

b. boxing - boksing

Using Letters F, J, V, Z

Unlike the four new letters earlier presented which have no sound representations in English phonology, the following sounds F, J, V, Z have phonemic status in English. Although KWF maintains that these are not phonemes in Filipino, there are some who maintain the phonemic status of f, v, and z as shown in the contrasting meanings of fan/pan, bisa/visa, says/sais.

Thus, the addition of the use of the above letters in writing Filipino will also mean the gradual addition or accommodation of their sound representation into Filipino phonology.

This is expected as the rule in borrowing words is adopted which directs that the borrowed words should be first pronounced in English before writing it in Filipino orthography.

E. Using Letter F

1. The letter F is maintained in borrowed words containing the letter f if the word is borrowed wholly in its original form as in fax, Finland.

2. The letter F is maintained to represent the sound f in words which are re-spelled in Filipino as in:

fiesta - fyesta

affix - afiks

brief - brif

3. Letter [f] is used to represent sound /f/ in words which are re-spelled in Filipino.

photo - foto

cough - kaf

F. Using Letter J

1. Letter J is maintained in words containing letter J if the word is borrowed wholly in its original form as in:

John

Joseph

juice

2. Letter /J/ Is used to represent /j/ in words which are re-spelled in Filipino:

gem - jem

jacket - jaket

soldier - soljer

G. Using Letter V

1. Letter V is maintained in words containing sound V if the word is borrowed wholly in its original form as in:

valium - valium

vitamin - vitamin

Veronica - Veronica

2. Letter V is used to represent sound /v/ if the word is re-spelled in Filipino:

Vacation - vekayshun

Value - valyu

H. Using Letter Z

1. Letter Z is maintained in borrowed words to represent sound /z/ if the word is borrowed wholly in its original form as in:

zebra - zebra

Zamboanga - Zamboanga

zinc - zinc

2. Letter Z is maintained to represent sound /z/ in words which are re-spelled in Filipino as in:

zone - zon

cruz - kruz

zoo - zo

3. Letter Z is used to represent sound /z/ in words re-spelled in Filipino:

xylophone - zaylofon

czar - zar

scissors - sizors

General Rule V will summarize the preceding specific rules on the use of the four letters, F, J, V, Z.

GENERAL RULE V Letters F, J, V and Z are used to represent the sounds of F, J, V, Z in borrowed words which are re-spelled in Filipino. The above rule will maintain consistency of the use of these phonemic symbols and avoid irregular spelling to represent the corresponding sounds. It will also give Filipino a firm hold on its strength for teaching reading with the regularity of its phonemic alphabet.

The above general principles were translated into the Praymer handbook in the workshop sessions while the specific spelling rules were internally validated, and re-stated into more operation terms in the Y2001 Revisyon. These two handbooks are intended for general distribution.

Conclusions and Suggestions for Further Research

At this point, when the technical aspects of the project have largely been accomplished, social and psychological dimensions have to be addressed. These include acceptance of the language policy, specifically the use of the new alphabet in writing Filipino, its dissemination, implementation, and enforcement.

It will be recalled that the original orientation of the leaders of the national language program was the use of language as symbol of national identity. In designing the alphabetic system, the puristic principle prevailed. With this orientation, the motivation of borrowing the eight additional letters drawn from the English or Spanish alphabet to enable Filipino to expand and enrich its lexicon through borrowings or loanwords from English was regarded a heresy violating the spirit of nationalism of the original leaders of the national language movement.

But this puristic orientation has no place in language planning. It is claimed that the rather slow pace in the development of the national language and its inadequacy to handle modern concepts and processes in the various fields of knowledge or disciplines is its lack of flexibility to assimilate linguistic innovations. In fact, the current policy in Philippine bilingual education which limits the use of Filipino as medium of instruction in the social sciences, while maintaining the use of English in sciences and mathematics is actually an official admission that Filipino, at this stage, lacks the linguistic mechanism to handle the rapid worldwide advances of knowledge.

This alphabetic reform is a significant step in opening up the Filipino language to linguistic change and enrichment. The goal is intertranslatability of Filipino with other fully developed and modernized languages of the word. It is not only the language which will be developed but along with it, is Philippine society and social structure. Through the language, the Filipino will be able to share with other people scientific and technological advances and their advantages.

Review of the 28-letter alphabetic system should be undertaken periodically in order to identify its weaknesses such as ambiguities of sound-symbol correspondence, redundancy or gaps. Policies should be based on enlightened decisions based on scientific study and research.

It is suggested that valid or sound research designs should be formulated to address the following problems:

1. Should changes in the pronunciation of words used in context influence corresponding change in spelling? Shouldn’t the original spelling of the word in isolation be maintained in order to help readers recognize the word? Note the examples below:

pantao = (not pangtao)

pansabong = (not pangsabong)

mamaril = (not mag + baril)

pamatay = (not pang + patay)

2. What are the appropriate uses of gitling, kudlit or tuldik as supported by prestigious publications, scholars and writers?

3. What punctuation marks should be introduced in Filipino to serve as phonological clues to support the full meaning of the sentence beyond the meaning of words?

There are still innumerable issues which should be addressed by conducting well-designed projects and researches. After all, the answer to the vital question—“Can language be planned?”—is definite. “Yes it can.”

Bibliography

Cochran, Anne. “Alphabet Design for Papua New Guinea Language.” Master’s Thesis, Papua New Guinea, October 1977.

Constantino, Ernesto A. Ang Ortografi Ng Wikang Filipino, Departamento ng Lingwistiks. Kolehiyo ng Sosyal Sayans at Pilosopiya, U.P., 1996.

Dil, Anwar, (ed). Language Structure and Language Use: Essays by Charles A. Ferguson. Stanford University Press, 1971.

Fishman, Joshua A., Bilingual Education: An International Sociological Perspective. Newbury House, 1976.

Mga Tanong at Sagot (Tungkol sa) Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino. Manila: Komisyon ng Wikang Filipino, 2000.

Omar, Asmah Haji. Language Planning for Unity and Efficiency. Penerbit University Malaya, Kuala Lumpur, 1979.

Rubin, Joan & Bjorn H. Jernudd (ed). Sociolinguistic Theory and Practice for Developing Nations. An East-West Center Book, University of Hawaii Press, Honolulu, 1971.

Whitely, W.H., (ed) Language Use and Social Change. Published by the International African Institute, Oxford Press, 1971.

Tungo sa Istandardisasyon ng Sistema ng Pagsulat sa Filipino: Mga Tuntunin at Patnubay sa Paggamit ng Walong Bagong Letra ng Alfabetong Filipino

(Ito ay pinaikling bersiyon ng orihinal na ulat na iniharap sa mga Konsultativong Kumperensiya at Worksyap kasama ng mga iskolar at manunulat sa Filipino bilang mga kalahok.)

Ang proyektong ito ay bahagi ng programa sa pagpaplano ng pambansang wika ng Komisyon sa Wikang Filipino na sadyang may kinalaman sa istandardisasyon ng sistema ng pagsulat sa Filipino, ang pambansang wika. Inaasahang ang final na awtput ng proyektong ito ay isang set ng mga rekomendasyon at mga tuntunin sa ispeling na gagabay sa panghihiram ng mga salita at pagsasalin sa nakasulat na wika. Nag-aambag ito, kung gayon, sa istandardisasyon at intelektuwalisasyon ng ating pambansang wika sa pamamagitan ng pagpapayaman ng vokabularyo.

Kinikilalang mahalaga ang patuloy na pagreporma sa ispeling para paunlarin ang sistema ng pagsulat upang matamo ang malawakang layunin ng istandardisasyon at intelektuwalisasyon ng Filipino. Ito ay dahil sa may makapangyarihang impluwensia ang paglilipat ng oral na wika patungo sa anyong nakasulat sa pagkakaroon ng uniformidad ng wika. Sa mga panimulang yugto ng development at istandardisasyon ng wika, kailangang-kailangan ang uniformidad o kodifikasyon. Sa yugtong ito, dinidevelop and mga norm o pamantayan sa iba’t ibang lingguwistikong komponent, kaya napatatatag ang pagbigkas, vokabularyo at panggramatikang estruktura ng wika.

Kaligiran at Paglalahad ng mga Layunin

Kinikilalang nakapagpapalito ang kakulangan ng isang sistema ng istandardisadong ispeling sa karamihan ng gumagamit ng Filipino sa proseso ng pagsulat at pagbasa ng wika. Kapansin-pansin ito kapag nahaharap ang mambabasa sa maraming spelling variants o pagkakaiba-iba ng ispeling sa mga pahina ng pahayagan, aklat at iba pang limbag na materyal, gayundin sa mga manuskritong isinulat ng mga awtor, guro at estudyante sa kanilang pang-araw-araw na gamit at pag-aaral ng wika sa klasrum.

May seryong implikasyon ang kakulangan ng isang istandardisadong sistema ng pagsulat sa pagpapabagal ng isang napakahalagang proseso sa pagpaplano ng wika—ang paglilipat ng wika sa nakasulat nitong anyo. Pinigil nito ang development ng nakasulat na akda at panitikang Filipino na sumasalamin sa kultura at mga tradisyon ng bayan, at siyang nagpapahayag ng pinakadakila nating kaisipan at mithiin. Bukod sa paglilimita sa orihinal na malikhaing akda sa Filipino, nalimitahan din ang pagsasalin ng mga pandaigdigang klasiko. Natural na pinabagal nito ang uniformidad na nagpapadali sa pagkakaunawaan.

Nag-aambag din ang isang istandardisadong sistema ng pagsulat upang mula sa mga diyalektal na varyant ay magkaroon ng mga tanggap na pamantayan. Inaampon ng mas malawak na komunidad ng mga tagapagsalita ang mga pamantayang ito, kaya napalalaganap at naitataguyod ang isang lingua franca. Ang lingua franca na ito naman ang nagiging nukleyo ng isang istandardisadong pambansang wika.

Upang tugunan ang pangangailangang ito ng patuloy na development o istandardisasyon ng sistema ng pagsulat sa Filipino, nakatuon ang proyektong ito sa pagbabago sa implementasyon ng Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, s. 1987 na nagtakda ng pagdaragdag ng walong bagong letra sa orihinal na 20-letrang ABAKADA ng Filipino.

Itinuturing na mahalagang hakbang ang pagpapatupad ng Kautusang Pangkagawarang ito tungo sa pagsulong ng mas dinamikong development ng wika. Itinataguyod nito and leksikal na pagpapayaman ng Filipino sa pamamagitan ng pagluluwag sa panghihiram ng salita at pagsasalin, karamihan mula sa Ingles at Kastila, gamit ang walong karagdagang letra ng alfabeto, ang mga letrang C, F, J, Ñ, Q, V, X, Z.

Ngunit hindi ganap na naipatupad ang Kautusang Pangkagawaran. Pinuna na ang mga tuntunin sa ispeling na ipinalabas ng Surian ng Wikang Pambansa ay napakahigpit at di-makatotohanan dahil ang paggamit ng walong bagong letra ay nililimita lamang sa mga hiram na salitang maibibilang sa alinman sa mga sumusunod na kategorya: pangngalang pantangi, teknikal na terminolohiya at mga salitang may natatanging pangkulturang kahulugan. Itinakda pa na kung ang mga hiram na salita ay nabibilang sa pang-araw-araw, kumbersasyonal na varayti o ang tinatawag na “karaniwang salita ,” dapat gamitin ang orihinal na 20-letrang ABAKADA.

Tinanggihan ang mga tuntuning ito dahil sinasabing binabalewala nito ang kalikasan ng paggamit ng wika sa bilingguwal na konteksto sa Pilipinas kung saan malawakang ginagamit ang Ingles bilang bahagi ng pang-araw-araw na buhay ng Pilipino. Dahil nagiging pangalawang wika ang Ingles, ang karaniwang Pilipino ay nagpapalit-wika (code switching) at malayang nanghihiram mulang Ingles patungong Filipino, gayundin ang kabaligtarang daloy nito, kapwa sa pasulat o pasalitang wika anuman ang antas ng formalidad ng situwasyon ng komunikasyon at ng katapat na varayti ng wikang ginagamit. Nanghihiram ng mga salita mula sa ibang wika sa iba’t ibang dahilan tulad ng katiyakan, prestihiyo, formalidad o rapport, at iba pang sosyolingguwistikong kadahilanan. Maaaring sipiin si Fortunato nang sabihin niyang:

Kulang ang kasapatan ng tuntunin para mapapasok ang karaniwang terminong ginagamit sa pag-Filipino natin pasalita o pasulat.

Kabilang sa maraming institusyong pang-edukasyon at grupong profesyonal na naglabas ng kanilang handbuk sa ispeling, lalo na sa reporma sa ispeling na itinakda sa Kautusang Pangkagawaran Blg. 81, s. 1987 ay ang: De La Salle University; Universidad ng Pilipinas—ang Sentro ng Wikang Filipino at Department of Linguistics, na may tig-isang set ng tuntunin sa ispeling; SANGFIL (Samahan ng mga Departamento ng Filipino), kasama pa ang ilang indibiduwal na awtor na nagdisenyo ng sarili nilang sistema ng ispeling.

Lumala ang problema dahil sa patuloy na paggamit ng magkakaibang tuntunin sa ispeling nitong mga nagdaang taon. Nabuo ang maraming varyant o pagkakaiba-iba ng ispeling ng nagpawalang-bisa sa pangkabuuang pambansang pagsisikap para sa kodifikasyon, istandardisasyon, at intelektuwalisasyon ng pambansang wika.

Tugon ang proyektong ito sa problemang ipinaliwanag sa itaas. Pinaniniwalaan na sa yugtong ito, ang malay na intervensiyon para bumuo ng pinag-isang sistema ng ispeling na magtutulay sa mga pagkakaiba-iba at maglulundo sa pinag-isang sistemang nakabatay sa pinag-isipang pagpapasya ay napakahalaga upang simulan and proseso ng istandardisasyon ng sistema ng pagsulat sa Filipino. Nilalayong matamo ang isang efisyenteng sistema ng mga tuntunin sa ispeling na nakabatay sa pinag-isipang desisyon na binuo mula sa mga teoryang pangwika gayundin mula sa mga katuwirang sosyo-politikal at pedagohiko. Dapat ding buuin ang sistemang ito sa pamamagitan ng proseso ng konsultasyon at kolaborasyon na magiging katanggap-tanggap sa mga iskolar at gumagamit ng wika.

Teoretikal na Kaligiran at Konseptuwal na Balangkas

Ang pagpaplanong pangwika ay isang bagong nadedevelop na larangan ng sosyolingguwistiks na umusbong pagkaraan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sa panahong ito, kinilala ng bagong layang mga bansa ang pangangailangang itakwil ang wika ng kanilang mananakop bilang lingua franca at sa halip ay bumuo ng sarili nilang pambansang wika. Inaasahang ang katutubong wikang ito ay magpapamalay ng diwa ng pagkabansa, magiging daan sa pagtatamo ng pambansang pagkakaisa, at magiging instrumento upang magkaroon ng identidad ang mga Pilipino sa komunidad ng mga nasyon sa buong mundo. Habang may kagyat ng pangangailangang matamo ang mga layunin ng pambansang kaunlaran, kinilala ring ang ganap na develop na wika ay isa sa pinakamabibisang yamang pantao na magagamit para matamo ang mga layuning ito.

Ang implementasyon ng proyektong ito ay bahagi ng kasalukuyang programa sa pagpaplanong pangwika ng Komisyon sa Wikang Filipino, ang opisyal na institusyong pangpagpaplanong pangwika sa Pilipinas. Kinasasangkutan ang programang ito ng tuwirang intervensiyon sa halip na hintayin ang natural na pagbabago ng wika upang mapadali ang development ng wika sa pamamagitan ng pananaliksik, publikasyon, promosyon at diseminasyon ng mga planong may kaugnayan sa istandardisasyon at modernisasyon ng Filipino.

Mga Proseso ng Istandardisasyon At Intelektuwalisasyon ng Wika

Ano-ano ang mga palatandaan ng isang istandardisado at intelektuwalisadong wika? Anong-anong proseso ang kasangkot para matamo ito?

Ang dalawang batayang proseso sa development at istandardisasyon ng wika ay ang paglilipat ng oral na wika patungo sa nakasulat nitong anyo at ang leksikal na pagpapayaman o pagpapalawak upang matamo ang intertransleytabiliti ng wika sa ibang ganap nang develop na wika ng mundo.

Kapag nakasulat ang wika, ang mga oral na tradisyon at kultura ng isang panlipunang grupo ay naitatala at naisasalin lampas sa mga hangganan ng espasyo at panahon. Sa kabilang banda, namamatay ang wika at naglalaho ang kultura ng mga tagapagsalita nito kapag ang wika ay nanatili sa pasalitang anyo nito. Maliban sa pagrerekord at pagpepreserba ng wika at kultura, lumilikha rin ang pagsulat ng uniformidad at pinababagal nito ang takbo ng pagbabago ng wika. Tungkol sa impluwensiya ng pagsulat sa istandardisasyon ng wika, sinabi ni Ferguson:

Kapag ang pasalitang wika ay nailipat sa nakasulat nitong anyo, naitatatag ang uniformidad ng lingguwistikong estruktura—fonolohikal, leksikal at sintaktikong komponent. Naitatala ang wika at naitatatag ang mga norm. Sa katunayan, sa isang yugto ng development ng wika, napaliliit ang dami ng language deviants o paglihis sa wika. Gayundin, ang paggamit ng komon na norm ay nagpapahintulot sa paggamit ng isang kowd sa loob ng isang malawak na kominidad ng mga ispiker.

Kaya, sa isang yugto ng development ng wika, minimithi at natatamo ang uniformidad sa pamamagitan ng pagsulat. Ngunit sa pamamagitan din mismo ng pagsulat, naidaragdag ang isa pang varayti ng wika. Kaya, sa mga huling yugto, maaaring makadevelop ang nakasulat na wika ng mga bagong anyo ng diskurso at varayti. Di-tulad ng pasalitang wika na likas at pabago-bago, ang nakasulat na wika ay higit na kompleks at detalyado. Karaniwang nalilikha ang mas mataas, mas formal na varayti, angkop sa pangsituwasyong konteksto.

Sadyang sa nakasulat na diskurso nalilikha ang formal, akademiko o teknikal na varayti ng wika. Ipinaliwanag pa ni Ferguson ang kapangyarihan ng pagsulat sa pagdevelop ng mas mataas at mas kompleks na mga varayti:

Ang totoo, hindi sinasalamin ng pagsulat ang pagsasalita sa eksaktong paraan; ang pasulat na wika, kadalasan, ay nagdedevelop ng mga katangiang hindi makikita sa katapat na pasalitang wika… Habang regular na isinasagawa ng mga komunidad na gumagamit ng wika ang pagsulat, hindi nila namamalayan na ang ordinaryo, pang-araw-araw na pananalita ay angkop sa gamit na pasulat.

Hindi lamang dinidevelop ng isang istandardisadong sistema ng pagsulat ang wika mismo. Tulad ng ibang inovasyon, may matinding bisa sa kultura at panlipunang organisasyon ang development ng pagsulat. Nakagagawa ito ng mas formal at permanenteng rekord. Napalilitaw at naitatala ang malay na pag-iisip dahil di-gaanong pabago-bago at higit na pinag-isipan ito kaysa oral na pananalita, mas mataas, at mas kompleks.

Isa ring benepisyong dulot ng istandardisasyon ng sistema ng pagsulat ng wika ay ang development ng intertransleytabiliti nito sa ibang ganap nang develop na wika sa mundo. Nagagawang maisalin sa Filipino ang mga nakalimbag na panitikan, siyentifikong ulat na orihinal na nakasulat sa ibang ganap na develop na wika tulad ng Aleman, Pranses, Ruso. Ang leksikal na pagpapalawak sa pamamagitan ng panghihiram na ginagawang permanente ng pasulat na wika ay nagpapahintulot sa wika na saklawin at ipahayag ang mga paksa at konseptong sumasalamin sa patuloy na pag-unlad ng kaalaman. Nangangahulugan din ito na nabibigyang-pagkakataon ang mga gumagamit ng wika na makilahok at mabiyayaan ng mga naturang pag-unlad.

Bunga ng pagpapalawak at pagpapayaman ng leksikon sa pamamagitan ng efisyenteng sistema ng pagsulat, ang wika ay nagagmit upang:

…saklawin ang mga paksa at lumitaw sa iba’t ibang anyo ng diskursong dati ay hindi napaggagamitan nito, kasama na ang di-pampanitikang prosa at pasalitang komunikasyon tulad ng mga panayam, seminar at iba pang profesyonal na talakayan.

Kasabay ng pagpapaunlad sa kakayahan ng wikang magpahayag ng matataas na level na mga konsepto at proseso, pinayayaman din ng pagsulat ang wika sa pamamagitan ng pagpapaunlad ng iba’t ibang anyo ng nakasulat na diskurso tulad ng mga akdang pampanitikan, di-pampanitikang sanaysay at mga istandardisadong sulatin, kabilang na ang mga sulating pambisnes, legal briefs, at iba pang istandardisadong diskurso na ginagamit sa iba’t ibang profesyon.

Higit sa lahat, ang isang istandardisadong sistema ng pagsulat ay napakahalagang kasangkapan para sa pagdevelop ng pangmadlang literasi sa pamamagitan ng publikasyon ng mga aklat at iba pang nakalimbag na materyales. Pinadadali ng isang ofisyal na sistema ng pagsulat ang pagkatutong bumasa at sumulat. Ang maalam at matalinong mamamayan pa naman ang pundasyon ng isang progresibong modernong lipunan.

Pagdidisenyo ng Efisyenteng Sistema ng Pagsulat

Sa kasaysayan ng sibilisasyon, nadevelop and ilang uri ng sistema ng pagsulat. Halimbawa, ideografik ang sistema ng pagsulat ng mga Intsik, ibig sabihin, ang mga karakter nito ay kumakatawan sa mga ideya o kahulugan. Sa kabilang banda, ang ating sistema ng pagsulat na Latin ay binubuo ng mga alfabetong Romano na kumakatawan sa mga tunog.

Ang isang efisyenteng sistema ng pagsulat ay kinabibilangan ng isang set ng mga simbolo na tinatawag na alfabeto na kumakatawan sa mahahalagang tunog ng wika. Isang huwaran kung ang bilang ng mga simbolo sa alfabeto ay kasindami ng mahahalagang yunit ng tunog, na tinatawag na phonemes o fonema ng wika. Ang mga fonemang ito ay nagpapakilala ng mas malalawak na pagkakaiba-iba ng mga tunog na may katapat na pagkakaiba-iba ng kahulugan sa anumang wika. Halimbawa, ang fonemang /g/ ay iba sa fonemang /t/ kaya magkaiba ang gulay, vegetable, sa tulay, bridge. Gayundin, pinag-iiba ng glottal stop /?/ na fonemiko sa Filipino ang /bata’/ na child, sa /bata/ na gown. Sa Ingles, ang pagbabago sa mga fonema sa [van] ang naghuhudyat ng pagkakaiba ng kahulugan nito sa [pan] o [tan].

Kapag ang bilang ng mahahalagang yunit ng tunog ay tumutugma sa bilang ng mga simbolo sa sistema ng pagsulat, madali ang pagdidisenyo ng alfabeto at napapadali rin ang pagkatutong bumasa at sumulat.

Gayunman, lampas sa lingguwistikong salik, may iba pang salik na isinasaalang-alang sa pagdidisenyo ng sistema ng ispeling. Ang isang pangwikang komunidad ay hindi maaaring manatiling hiwalay sa iba pang lingguwistikong komunidad. Ang mga panlipunang kontak at pagpapalitang pangkultura ay nagbibigay-daan sa mga lingguwistikong inovasyon, natutulak ng pagbabago sa ispeling upang tumanggap ng mga pagbabago sa nakasulat na anyo. Nakaiimpluwensiya rin ang sosyo-kultural, politikal, at pedagohikong salik sa mga desisyong baguhin ang umiiral na sistema ng ispeling.

Iginigiit ni Cochran ng Summer Institute of Linguistics at sumulat ng tesis na "Alphabet Design for Papua New Guinea Languages," kinikilala bilang isa sa pinakakomprehensibong pag-aaral tungkol sa paksa, na kailangang isaalang-alang ng isang mahusay na tagadisenyo ng alfabeto hindi lamang ang fonolohiya ng wika kundi ang edukasyonal, sikolohiko, sosyal, politikal, at ekonomikong konsiderasyon sa pagpili ng mga alternatibo para sa paninimbolo ng mga tunog ng wika. Halimbawa, ang matinding hatak ng etnikong identidad ay maaaring maging batayan sa pagtanggi sa mga alfabetikong simbolo na hinalaw mula sa Ingles at iba pang Kanluraning wika. O ang introduksiyon ng di-fonetikong letra ay maaaring tingnan bilang karagdagang pasanin sa pagkatuto sa dapat sanang maayos at kasiya-siyang pagbasa at pagsulat. Sa kabilang banda, maaari ring maging katanggap-tanggap ang mga alternatibong ito dahil sa mismong mga sosyo-ekonomikong kadahilanan--ang pagtataguyod ng kinakailangang kontak sa mga nasyon sa kanlurang bahagi ng daigdig.

Isa pang lider sa pagpaplano ng wika sa Timog-silangang Asya, si Asnah Haji Omar, ang lingguwist na Malaysian na namuno sa pagdidisenyo ng magkasamang Alfabetong Malaysian-Indonesian, ang nagpapatunay na kailangang lumampas sa mga lingguwistikong batayan at kilalanin ang mga di-lingguwistikong inovasyon o sosyo-politikal na dahilan. Ngunit nagbabala rin siya laban sa paglabag sa mga prinsipyo ng simplisidad, ekonomiya, at praktikalidad sa pagdevelop ng mga bagong disenyo ng alfabeto. Halimbawa, sa pagpapanatili ng isa-sa-isang tumbasan ng mga tunog at simbolo, dapat iwasan ang paglikha ng mga bagong simbolo na nagdudulot ng karagdagang pasanin sa pag-aaral, at sa halip, kumiling sa pagsasama-sama ng mga umiiral at kilala nang mga simbolo upang katawanin ang mga bagong tunog.

Ipininamamalay ng lahat ng ito ang kahalagahan ng higit na pinag-isipang desisyon sa implementasyon ng mga pagbabago sa ispeling, ito man ay sa pagdaragdag ng bagong alfabetikong simbolo upang matamo ang fleksibilidad sa pagtanggap ng mga pagbabago o lingguwistikong inovasyon o, sunod sa prinsipyo ng ekonomiya at simplisidad, panatilihin ang isa-sa-isang tumbasan ng tunog at simbolo. Binabanggit ni Omar ang dalawang batayang prinsipyo:

Dapat katawanin ng isang efisyenteng sistema ng pagsulat ang fonolohikal na sistema ng wika sa pamamagitan ng paggamit ng mga simbolong umiiral na sa sistema ng pagsulat na napili para wa wika. Dagdag pa rito, ang isang efisyenteng sistema ng pagsulat ay kailangang may kakayahang tumanggap ng mga inovasyong nagaganap sa fonolohikal na sistema ng naturang wika.

Ang Sistema ng Pagsulat ng Filipino Laban sa Ingles

Bagaman tila magkataliwas, ang simplisidad at fleksibilidad ng sistema ng pagsulat ay parehong magpapadali sa pagkatutong bumasa. Kung ibabatay sa mga prinsipyo ng simplisidad at ekonomiya, ang isang huwarang sistema ay dapat na buuin ng sapat na mga letrang tumutugma sa bilang ng fonemikong tunog ng wika. Pinadadali ng isa-sa-isang tumbasan ng tunog at simbolo ang pagbabasa sa pamamagitan ng dekowding. Gayundin, ang fleksibilidad sa panghihiram ng malawakang ginagamit na salitang Ingles na taglay ang mga familyar na letra at patern ng ispeling ay nagpapadali rin sa pagbabasa dahil napakikinabangan nito ang international recognizability ng mga hiram na salita at letrang Ingles.

Batay sa dalawang konsiderasyong ito sa pagtatamo ng isang efisyenteng sistema ng ispeling, ang kalakasan ng Filipino, sa taglay nitong orihinal na fonemikong ispeling ay ang simplisidad nito gaya ng masasalamin sa tuntuning "kung ano ang bigkas, siyang sulat." Ngunit sa mismong kalakasang ito ng isa-sa-isang tumbasan ng tunog at simbolo makikita ang kahinaan nito dahil kulang ito sa fleksibilidad upang umangkop sa pangwikang panghihiram at inovasyon.

Sa kaso ng Ingles, sinasalamin ng iregularidad nito sa ispeling ang kahinaan nito, kulang ito sa simplisidad. Ngunit ito rin and nagbibigay kalakasan dito, ang fleksibilidad nito. Sa katunayan, ilan sa mga alfabetikong simbolo nito tulad ng C, X at Q ay hindi kumakatawan ng anumang tunog sa sarili nito kundi nakakatunog ng ibang letra. Ang letrang [c] ay nakakatulad ng letrang [s] at [k] sa pagkatawan ng mga katapat na mga tunog nito. Ngunit, ang malaking bilang ng mga salitang Ingles na may iregular na ispeling na maiuugat sa ibang wika, tulad ng Pranses, Kastila, Amerikano, Indiyan, at iba pa, ay nagpapatunay sa kalakasan nito, ang fleksibilidad ng wikang tumanggap ng mga panghihiram at inovasyon.

Ipinahihiwatig nito na ang pagpapapasok ng mga letrang Ingles sa alfabetong Filipino ay magpapalakas sa fleksibilidad ngunit maaaring pahinain ang simplisidad nito.

Sa kontekstong ito ng pagkakaiba ng Filipino at Ingles, sa pagbubuo ng mga tuntunin sa ispeling na nauukol sa paggamit ng walong bagong letrang karamihan ay hiniram sa Ingles, kailangang matamo ang pinag-isipang balanse upang hindi mawala ang simplisidad, at ang kasama nitong pagkamabisa bilang kasangkapan sa pagbabasa, ng alfabetong Filipino, samantalang natatamo rin ang fleksibilidad. Sa kasong ito, ang mga tuntunin sa ispeling ay dapat na magkaroon ng mga mekanismo para kontrolin at bawasan ang di-mapahihintulutang fleksibilidad.

Pagpapalanong Pangwika Bilang Paglutas ng Suliraning may Kaugnayan sa Wika

Ang disiplina ng applied linguistics, kasama ang isyung ito ng pagdidisenyo ng alfabeto ay kinasasangkutan, sa karamihan, ng paglutas sa mga problemang may kaugnayan sa wika. Ang mga prinsipyo at tuntunin sa ispeling ay produkto ng pagbubuo ng desisyon na nag-uugnay-ugnay ng mga kabatiran mula sa teoretikal na lingguwistikcs at konsidrasyong sosyo-sayko at politikal.

Sentral na isyu sa makabagong pagpaplanong pangwika ang tunggalian sa pagitan ng papel ng wika bilang simbolo ng nasyonal na identidad laban sa papel nito bilang instrumento ng pagkakaunawaan ng mga nasyon at mga tao sa global na komunidad. Halimbawa, bilang pananda ng identidad, binantayan ng mga naunang lider ng kilusan para sa pambansang wika tulad ni Lope K. Santos ang wika laban sa pagpasok ng mga hiram na salita sa sistemang leksikal ng Filipino. Lumikha siya ng mga katutubong salita, kaya lumitaw ang ABAKADA, sa halip na alfabeto, balarila sa halip na gramatika, panitikan sa halip na literatura. Ipinakikita nito na lahat ng usaping may kaugnayan sa wika tulad ng pagreforma sa ispeling ay may kaakibat na matinding emosyonal at afectivong dimensiyon.

Upang mapabawa ang mga pagkiling o pagtutol sa mga programang pangpagpaplanong pangwika, kailangang matamo ang konsensus. Ipinapayo ni Anne Cochran sa tagadisenyo ng alfabeto:

Talakayin (ang mga rekomendasyon).....sa mga lider upang ang mga desisyon ay binubuo ng grupo at hindi ng iisang tao.....idiin ang pangangailangan para sa isang pambansang pagsangkot sa pagdidisenyo ng mga alfabeto.

Mula sa mga aral na matututunan sa mga karanasan ng ibang bansang may napagtagumpayan na sa pagpaplanong pangwika, ang proseso ay dapat na isang kolaboratibong pagpupunyagi ng mga iskolar, linggwistika at praktisyoner sa pag-aaral at paggamit ng wika.

Metodolohiya

Isang hakbang-hakbang at kolaboratibong pamamaraan na binubuo ng mga konsultativong kumperensiya, patambis-pahambing na pagsusuri ng datos, worksyap ng mga teknikal na komite ang inampon para matamo ang layuning makabuo ng pinag-isang sistema ng ispeling sa pamamagitan ng konsensus. Pagtatagpuin ng proseso ang pagkakaiba-iba ng mga tuntunin sa ispeling na dinisenyo ng mga unibersidad na tumangging ipatupad ang ofisyal na Memo. Blg. 87, s. 1987.

Ang kasapian ng pangkat ng proyekto ay kumakatawan sa balanseng pagsasama-sama ng mga teorista, at praktisyoner sa pag-aaral at paggamit ng wika kabilang na ang mga educador ng wika, malikhaing manunulat, manlilimbag na katutubo at di-katutubong nagsasalita ng wikang Filipino.

Ang mga lumahok na institusyon at ang kanilang kinatawan ay ang mga sumusunod:

· De La Salle University--Dr. Teresita Fortunato, Tagapangulo, Departamento ng mga Wikang Filipino

· Philippine Normal Univeristy--Dr. Clemencia Espiritu, Tagapangulo, Departamento ng Filipino

· Sentro ng Wikang Filipino, UP--Dr. Mario Miclat (Dumalo sa Unang Konsultativong Kumperensiya)

· Department of Linguistics, UP--Prop. Ricardo Nolasco

· Departamento ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas, UP--Dr. Galileo Zafra, Dr. Jesus Fer Ramos, Dr. Pamela Constantino

· College of Education, UP--Dr. Rosario Alonzo, Dr. Marietta Otero, Dr. Enedina Villegas, Prop. Melanie Donkor

· Komisyon sa Wikang Filipino--Dr. Fely Castillo, Dr. Narciso Matienzo, Ms. Pinky Jane Tenmatay

Ang kolaboratibong prosesong nagsimula sa konseptuwalisasyon at pagdidisenyo ng iskema ng analisis, pangangalap ng datos, revisyon, at formulasyon ng mga tuntunin ay binubuo ng mga sumusunod na yugto:

Unang Yugto—Oryentasyon at Kumperensiya ng Pangangalap ng Datos

A. Konsuweptalisasyon ng iskema ng asesment/analisis ng mga sistema ng ispeling:

Isinagawa ang isang intensivong pagbabasa ng mga kaugnay na literatura para maging batayan ng pagbalangkas ng iskema ng analisis sa pagtatasa ng mga sistema ng pagsulat/alfabetiko sa pamamagitan ng pagsarvey sa aklatan ng mga ulat ng proyekto sa pagpaplanong pangwika ng mga bansang Asean kabilang na ang Malaysia, Indonesia at iba pang bansang Aprikano.

B. Dalawang araw na oryentasyon at konsultativong kumperensiya.

Ang mga kinatawan ng apat na unibersidad ay naglahad ng kani-kanilang sistema ng ispeling kabilang na ang teoretikal na rasyonal ng bawat sistema. Pinalangkas din ang isang plano ng pagkilos.

Ikalawang yugto—Analisis at Asesment ng Datos

A. Gamit ang mga papel tungkol sa “Mga Tuntunin sa Ispeling at ang Batayang Teoretikal na Rasyonal” ng apat na unibersidad, isinagawa ang intensivong analisis upang alamin ang pagiging efisyente ng bawat tuntunin sa ispeling batay sa mga konsiderasyong lingguwistiko, at sosyo-politikal. Tiniyak ang pagkaefisyente ng bawat sistema ng ispeling batay sa mga pamantayan ng ekonomiya o isa-sa-isang tumbasan ng tunog at simbolo at pamantayan ng fleksibilidad at kakayahang tumanggap ng mga inovasyong lingguwistiko. Nabuo ang isang patambis-pahambing na matrix para lagumin ang mga pagkakatulad at pagkakaiba. Nabuo ang unang borador ng “Awtput ng Proyekto: Rekomendasyon ng mga Pangkalatahang Tuntunin para sa Pagbubuo ng Revisyon ng mga Tuntunin sa Ispeling ng Nauukol sa Paggamit ng Walong Dagdag na Letra.”

B. Ang Ikalawang Konsultativong Kumperensiya.

Tinalakay ang Awtput ng Proyekto; itinala ang mga reaksiyon mula sa mga tagadisenyo ng mga orihinal na sistema ng ispeling na inampon ng apat na unibersidad.

Ikatlong Yugto—Mga Worksyap: Pagbalangkas ng Nirevisang mga Tuntunin sa Ispeling

Inorganisa ang dalawang teknikal na komite para sulatin ang Primer: Tanong at Sagot na magpapaliwanag ng rasyonal at pangkalahating prinsipyong pinagbatayan ng nirevisang tuntunin sa ispeling na nauukol sa paggamit ng walong dagdag na letra na alfabeto, at Mga Tiyak na Tuntunin at Patnubay.

Isang serye ng mga worksyap ang ginanap sa apat na sunog-sunod na Linggo ng Hulyo 2001 upang sulatin ang final na dokumento. Isa pang konsultativong kumprensiya ang isinagawa kung saan ang natapos na awtput—ang Primer at Tuntunin sa ispeling ay iniharap sa mga manunulat, at editor ng mga kompanyang tagapaglimbag. Ipinasok sa final na manuskrito ang kanilang mga mungkahi.

Ikaapat na Yugto—Presentasyon at Diseminasyon ng Final na Awtput ng Pananaliksik

Ang Awtput ng Proyekto— Mga Rekomendasyon, Pangkalahatang Prinsipyo, at Tuntunin sa Ispeling

Mga Pangkalahatang Prinsipyo

Bago ilahad ang mga espesipikong tuntunin sa ispeling para sa bawat isa sa walong bagong letra, ipaliliwanag muna ang pangkalahatang prinsipyo na gumagabay sa makro-level. Ilalahad din ang katuwiran ng mga prinsipyong ito kung kinakailangan.

PANGKALAHATANG TUNTUNIN I Pinaluluwag ang paggamit ng bagong karagdagang walong letrang C, F, J, N, Q, V, X, Z sa pagsulat ng Filipino para isama, hindi lamang ang mga salitang nakapailalim sa tatlong uri na orihinal na binabanggit sa Kautusang Pangkagawaran, gaya ng: pangngalang pantangi tulad ng pangalan ng tao, lugar, insitusyon, at iba pa; teknikal na mga terminong hindi madaling maasimileyt sa sistema ng ispeling sa Filipino o hindi madaling baguhin ang ispeling nang hindi nawawala ang kahulugan; at mga salita mula sa mga etnikong minoryang wika sa Pilipinas na may dala-dalang natatanging pangkulturang kahulugan, kundi maging ang lahat ng mga hiram na salita anuman ang varayti nito kasama ang pang-araw-araw na wika na nabibilang sa informal o kumbersasyonal na varayti, na naglalaman ng mga salitang gumagamit ng alinman sa walong letra. Ang hiram na salita ay maaaring bahagi ng nakasulat na diskurso na nasasaklaw ng varayting informal, akademikong formal o teknikal, at varayting frozen, literari o rituwalistiko.

Rasyonal

Ang paghihigpit o paglilimita sa paggamit ng walong letra sa tatlong uri ay di-realistiko, kung kaya’t hindi maisasakatuparan. Nababalewala nito ang sosyolingguwistikong konteksto sa Pilipinas Kung saan ang Pilipinong bilingguwal na ispiker na kompetent kapwa sa Filipino at Ingles ay malayang naglilipatlipat sa mga kowd. Sa gayon, nanghihiram siya ng mga salitang Ingles, nang malaya, gumagamit man siya ng kumbersasyonal na varayti o ng formal-akademiko o teknikal na varayti. Nangyayari ang biglaan o sadyang code switching o mixing kapwa sa pagsulat at pagsasalita upang umangkop sa konteksto ng situwasyon ng komunikasyon, bilang tugon sa tanong—sino ang makikipagkomunikasyon kanino, ano, kailan at saan, na nagdidikta ng varayti ng wika, ito man ay formal, informal o teknikal.

Ang sumunod na tanong na pinalutang upang ipahiwatig ang pangangailangang higpitan ang paggamit ng mga bagong hiram na letra ng alfabeto ay—ano ang mangyayari sa libolibong hiram na salita na dati nang binago ang ispeling o umangkop na sa orihinal na sistema ng ispeling sa Filipino?

Bilang tugon sa tanong na ito, binuo ang pangkalahatang tuntuning ito:

PANGKALAHATANG TUNTUNIN II Ang mga hiram na salitang naglalaman ng alinman sa walong karagdagang letra na nabago na ang ispeling ayon sa orihinal na sistema ng pagsulat sa Filipino at umangkop na sa wika ay dapat na manatili ayon sa pagkakabaybay sa orihinal na alfabetong Filipino at dapat na ituring na lehitimong mga varyant ng ispeling. Tinatanaw na sa mahigpit na pagtupad sa mga bagong tuntunin sa paglipas ng mga taon, higit na pipiliin ang mga tuntunin sa paggamit ng walong karagdagang hiram na letra at ang mga naunang varyant ng ispeling ay ituturing na makaluma, bibihira, diyalekto, o vulgar.

Gaya nang naipahayag na, ginagamit ang sistema ng ispeling sa paglilipat ng pasalitang wika patungo sa pasulat nitong anyo o para sa pagdedekowd ng nakasulat na wika patungo sa oral na representasyon nito. Sa ibang salita, instrumento ang sistema ng ispeling sa pagpapadali ng proseso ng pagbasa at pagsulat. Upang matiyak ang pagkaefisyente ng sistema ng ispeling sa Filipino, dapat gamitin ang sumusunod na pamantayan.

1. Lingguwistiko

a. Sapat ba ang alfabetikong sistema para katawanin ang lahhat ng mahahalagang tunog?

b. Sumusunod ba ang mga batas sa ispeling sa mga prinsipyo ng ekonomiya, simplisidad at praktikalidad?

2. Maliban sa mga lingguwistikong konsiderasyon, isinasaalang-alang ba ng sistema ng ispeling ang sosyo-kultural, politikal, pedagohiko o pragmatikong mga salik?

Redandant Laban sa Fonemikong Representasyon ng Ingles

Gamit ang pamantayan sa itaas, napansin na mauuri ang walong bagong letra na tinatalakay sa dalawa. Redandant ang mga letrang C, Ñ, Q, X sa paraang hindi kumakatawan ang mga ito sa mga yunit ng tunog sa palatunugang Ingles. Bawat letra ay hindi eksklusibong kumakatawan sa isang tunog sa Ingles, kundi nakakatunog ng isa pang letra o sequence o sunuran ng mga letra. Kaya ang letrang C ay hindi kumakatawan ng isang tunog sa Ingles kundi nakakatulad ng letrang [s] sa pagkatawan sa fonemong /k/ depende sa mga tunog na sumusunod dito. Tingnan ang mga sumusunod na halimbawa:

[c] = /k/

can

cart

cob

cube

[c] = /s/

cent

circle

cedar

civic

Gayundin, ang Kastilang alfabeto na ñ ay hindi eksklusibong kumakatawan ng isang tunog, kundi ng sunuran ng mga tunog, /ny/ gaya sa:

[ñ] = /ny/

pinya

ninyo

canyaw

Tondenya

Ang iba pang letrang walang sound correspondence o katapatang tunog sa fonolohiyang Ingles ay ang mga letrang [Q] at [X]. Ang una, ang letrang [Q] ay kumakatawan sa tunog /k/ or sunuran ng mga tunog /kw/ tulad ng:

[Q] = /k/

quorum

quota

antique

[Q] = /kw/

quartz

quiz

quantum

Gayundin, ang letrang [x] ay hindi eksklusibong kumakatawan sa isang tunog sa Ingles kundi nakikibahagi sa [k] at [s] sa pagkatawan sa sunuran ng mga tunog /ks/ gaya sa:

[x] = /ks/

taxi

box

x-ray

Ang apat na letra sa Ingles na hindi eksklusibong kumakatawan ng tunog sa Ingles kundi nakakatulad ng isang letra o sunuran ng mga letra ay lumalabag sa lingguwistikong prinsipyo ng ekonomiya at simplisidad na nauukol sa isa-sa-isang ugnayan ng tunog at letra. Ipinaliliwanag nito ang tinatawag na iregular na ispeling sa wikang Ingles na naipakitang nakapagpapahirap sa proseso ng dekowding sa pagkatutuong magbasa.

Sa kabilang banda, kinikilala rin ang merito ng paggamit ng mga letrang ito. Ipinakikita rin ng pananaliksik sa sikolingguwistikong kalikasan ng proseso ng pagbabasa na ang proseso ng pagkatutong bumasa ay hindi lamang kinapapalooban ng letra-sa-letra na dekowding ng mga simbolo patungo sa mga tunog. Sa katunayan, maaaring ito ang mas di-efisyente at nakapapagod na proseso ng pagkilala sa salita. Ang pagkilala sa kabuuang viswal na kumfigurasyon ng salita batay sa familyariti sa simbolo na kasangkot sa pagpoproseso ng kahulugan ang maaari pa ngang siyang mas efisyente at epektibong estratehiya ng pagbabasa. Kaya, kapag ang mga redandant na letrang ito ay naging bahagi na ng regular na patern ng ispeling sa Ingles, na sa kasalukuyan ay malawakang ginagamit na pandaigdigang wika, ang tinatawag na international recognizability ng mga ito ay maaaring samantalahin ng mambabasa. Sa mas mataas na level ng pagbabasa tulad ng iskiming at iskaning, ang pagkilala ay hindi isang linyar na proseso. Gamit ang mas mayamang karanasan sa pagpapakahulugan, ang fonolohikal na dekowding ay maaari nang lakdawan.

Pansinin kung paanong ang mayamang karanasan ng mambabasa kasama ng pangkabuuang viswal na kumfigurasyon ng mga sumusonod na salita ay nagsisilbing efisyenteng palatandaan ng kahulugan:

coup d'etat

esprit de corps

pizza pie

x-ray

champagne

niño bonito

habeas corpus

Kaya, para makontrol ang pagpasok ng mga redandant na letra ng ispeling sa Ingles nang hindi binabalewala ang silbi ng mga ito sa pagpapaigting ng international recognizability ng mga salitang Ingles sa mga tekstong Filipino, ang pangkalahatang tuntunin sa ibaba ang dapat sundin:

PANGKALAHATANG TUNTUNIN III Dapat ng gamitin ang mga letrang C, Ñ, Q, X (bawat isa ay hindi eksklusibong kumakatawan ng isang tunog sa Ingles kundi natutulad ng ibang letra sa pagkatawan ng isang tunog o sunuran ng mga tunog) kapag ang hiram na salita na naglalaman ng letra ay binabaybay nang buo ayon sa orihinal nitong anyo tulad sa X-ray, quo vadis, esprit de corps, niña bonita. Ang salita ay hinihiram nang buo ayon sa orihinal nitong anyo alinsunod sa mga sumusunod na kondisyon: Ang salita ay isang pangngalang pantangi-pangalan ng tao, lugar (heograpikal na lokasyon, gusali) o bagay (institusyon, organisasyon); Ang salita ay teknikal or siyentifiko; Ang salita ay may natatanging pangkulturang kahulugan (hal. pizza); Ang salita ay may iregular na ispeling, ibig sabihin gumagamit ng dalawa o higit pang letra na “silent” o hindi ikinakatawan ang kanilang pagbigkas; at Ang salitang hiniram sa Ingles at iba pang wika ay malaganap na ginagamit sa buong mundo at madaling makilala tulad ng taxi, fax, at iba pa.
PANGKALAHATANG TUNTUNIN IV Kapag ang salita na naglalaman ng mga letrang C, Ñ, Q, X ay hindi napapailalim sa alinman sa limang kondisyon, ngunit binabago ang ispeling sa Filipino, ang letra ay pinapalitan ng letrang kumakatawan sa tunog; kaya ang C ay ginagawang letrang [S] kapag tunog /s/ at ginagawang letrang [K] kapag tunog /k/.

Mga Tiyak na Tuntunin para sa Bawat Letra

Batay sa mga Pangkalahatang Tuntunin, sumusunod ang ganitong mga tiyak na tuntunin:

Paggamit ng mga Letrang C, Q, Ñ, X

A. Paggamit ng Letrang C

1. Pinananatili ang letrang C anuman ang kinakatawang nitong tunog kung ang salita ay hinihiram nang buo ayon sa orihinal nitong anyo tulad sa cataluña, carbohydrates, coup d’etat.

2. Kung ang hiniram na salita na naglalaman ng letrang C ay binago ang baybay sa Filipino, pinapalitan ang letrang C at nagiging letrang [s] kung ang tunog ay /s/ at nagiging letrang [k] kung ang tunog ay /k/ gaya sa mga sumusunod na halimbawa:

[c] = /s/

ceremony - seremonya

civic - sivik

[c] = /k/

colonize - kolonays

community - komyuniti

B. Paggamit ng Letrang Q

1. Pinananatili ang letrang Q sa mga hiram na salita na laglalaman ng letrang [Q] anuman ang tunog nito kung ang salita ay hinihiram nang buo ayon sa orihinal nitong anyo tulad sa:

quo vadis – quo vadis

porque – porque

quartz - quartz

2. Kung ang hiniram na salita na naglalaman ng letrang q ay binago ang baybay sa Filipino, ang letrang q(u) ay ginagawang letrang /kw/ kung ang tunog ay kw at ginagawang /k/ kung ang tunog ay k tulad sa:

quorom - korum

quota - kota

quintet - kwintet

quartz - kwartz

C. Paggamit ng Letrang Ñ

1. Pinananatili ang letrang /Ñ/ sa mga hiram na salita mula sa Kastila bilang pinaghahanguang wika. Pinaiiral ito sa mga:

(a)pangngalang pantangi tulad sa La Tondeña,

(b)mga salitang may natatanging pangkulturang kahulugan gaya ng piña.

2. Kung ang hiniram na salita na naglalaman ng letrang Ñ ay binago ang baybay sa Filipino, ginagawang ny ang letrang ñ gaya sa:

ninya

banyo

D. Paggamit ng Letrang X

1. Pinanatili ang letrang X anuman ang kinakatawan nitong tunog kung ang salita ay hinihiram nang buo ayon sa orihinal nitong anyo tulad sa:

X-ray,

oxide,

Xavier.

2. Kung ang hiniram na salita na naglalaman ng letrang x ay binago ang baybay sa Filipino, ginagawang /ks/ ang letrang x para katawanin ang tunog nito gaya sa:

taxi - taksi

boxing - boksing

Paggamit ng mga Letrang F, J, V, Z

Di-tulad ng katatalakay na apat na bagong letra na walang kinakatawang tunog sa fonolohiyang Ingles, ang mga sumusunod na tunog na F, J, V, Z ay may fonemikong estado sa Ingles. Bagaman para sa KWF, ang mga ito ay hindi fonema sa Filipino, may ilang naniniwala sa fonemikong estado ng f, v, at z gaya ng ipinakikita ng magkakaibang kahulugan ng fan/pan, bisa/visa, says/sais.

Kaya, ang karagdagang paggamit ng mga letra sa itaas sa pagsulat sa Filipino ay mangangahulugan din ng unti-unting pagdaragdag o pagtanggap ng kanilang kinakatawang tunog sa fonolohiyang Filipino.

Inaasahan ito kapag sinunod ang batas sa panghihiram ng salita na nagtatakda na ang hiniram na salita ay dapat munang bigkasin sa Ingles bago ito isulat sa ortografiyang Filipino.

E. Paggamit ng Letrang F

1. Pinananatili ang letrang f sa mga hiniram na salitang naglalaman ng letrang f kung ang salita ay hiniram nang buo ayon sa orihinal nitong anyo gaya ng fax, Finland.

2. Pinananatili ang letrang f upang katawanin ang tunog na f sa mga salitang binago ang baybay sa Filipino gaya sa:

fiesta - fyesta

affix - afiks

brief - brif

3. Ginagamit ang letrang [f] upang katawanin ang tunog /f/ sa mga salitang binago ang babybay sa Filipino.

photo - foto

cough - kaf

F. Paggamit ng Letrang J

1. Pinananatili ang letrang J sa mga salitang naglalaman ng letrang J kung ang salita ay hiniram nang buo ayon sa orihinal nitong anyo sa:

John

Joseph

juice

2. Ginagamit ang letrang /j/ upang katawanin ang tunog /j/ sa mga salitang binago ang baybay sa Filipino tulad sa:

gem - jem

jacket - jaket

soldier - soljer

G. Paggamit ng Letrang V

1. Pinananatili ang letrang v sa mga salitang naglalaman ng tunog V kung ang salita ay hiniram nang buo ayon sa orihinal nitong anyo:

valium - valium

vitamin - vitamin

Veronica - Veronica

2. Ginagamit ang letrang v upang katawanin ang tunog /v/ kung ang salita ay binago ang baybay sa Filipino:

vacation - vekeyshun

value - valyu

H. Paggamit ng Letrang Z

1. Pinananatili ang letrang Z sa mga hiniram na salita upang katawanin ang tunog /z/ kung ang salita ay hiniram nang buo ayon sa orihinal nitong anyo gaya sa:

zebra - zebra

Zamboanga - Zamboanga

zinc - zinc

2. Pinananatili ang letrang z upang katawanin ang tunog na /z/ sa mga salitang binago ang baybay sa Filipino gaya sa:

zone - zon

cruz - kruz

zoo - zo

3. Ginagamit ang letrang Z upang katawanin ang tunog /z/ sa mga salitang binago ang baybay sa Filipino gaya sa:

xylophone - zaylofon

czar - zar

scissors - sizors

Lalagumin sa Pangkalahatang Batas IV ang mga nailahad na tiyak na tuntunin sa paggamit ng apat na letrang F, J, V, Z.

Pangkalahatang Tuntunin V Ginagamit ang mga letrang F, J, V, at Z upang katawanin ang mga tunog F, J, V, Z sa mga hiram na salita na binago ang baybay sa Filipino. Pinananatili ng tuntuning ito ang konsistensi sa paggamit ng mga fonemikong simbolong ito at iniiwasan ang iregular na ispeling para katawanin ang mga kaukulang tunog. Pinatatatag din nito ang kalakasan ng Filipino sa pagtuturo ng pagbabasa na nagmula sa regulariti ng fonemikong alfabeto nito.

Ang mga pangkalahatang prinsipyo sa itaas ay isinalin sa Primer sa mga sesyong pangworksyap samantalang ang mga tiyak na tuntunin sa ispeling ay pinagtibay at ipinahayag muli sa mas operasyonal na paraan sa 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino. And dalawang handbuk na ito ay inaasahang maipalalaganap nang malawakan.

Mga Konklusyon at Mungkahi Para sa Susunod na Pananaliksik

Ngayong halos tapos na ang mga teknikal na aspekto ng proyekto, kailangan nang harapin ang sosyal at sikolohikong dimensiyon nito. Kabilang na rito ang pagtanggap sa patakarang pangwika, at mas tiyak pa rito, ang paggamit ng mga bagong alfabeto sa pagsulat sa Filipino, ang diseminasyon, implementasyon at pagpapatupad nito.

Matatandaang ang orihinal na oryentasyon ng mga lider ng pambansang programang pangwika ay ang paggamit ng wika bilang simbolo ng pambansang kaakuhan. Kaya naman sa pagdidisenyo ng alfabetikong sistema, namayani ang puristikong prinsipyo. Dahil sa oryentasyong ito, ang motibasyon para sa panghihiram ng walong karagdagang letra na halaw mula sa alfabetong Ingles o Kastila na magpapahintulot sa Filipino na mapalawak at mapayaman ang leksikon nito sa pamamagitan nga panghihiram ay itinuring na kalapastanganan ng mga orihinal na lider ng pambansang kilusang pangwika laban sa espiritu ng nasyonalismo.

Ngunit ang puristikong oryentasyong ito ay walang puwang sa pagpaplanong pangwika. Pinaniniwalaan na ang may kabagalang development ng pambansang wika at ang kakulangan nitong harapin ang mga makabagong konsepto at proseso sa iba’t ibang larangan ng kaalaman at disiplina ay maidadhilan sa kakulangan nito ng fleksibilidad para tumanggap ng mga lingguwistikong inovasyon. Sa katunayan, ang umiiral na bilingguwal na patakaran sa edukasyong Pilipino na naglilimita sa paggamit ng Filipino bilang midyum ng pagtuturo sa mga agham panlipunan, samantalang pinaiiral ang paggamit ng Ingles sa mga agham at matematika ay sadyang pag-amin na, sa yugtong ito, may kakulangan sa mekanismong lingguwistiko ang Filipino para harapin ang napakabilis na pandaigdigang pagsulong ng kaalaman.

Ang alfabetikong reforma na ito ay isang mahalagang hakbang sa pagbubukas ng wikang Filipino sa lingguwistikong pagbabago at pagpapayaman. Minimithi ang intertransleytabiliti ng Filipino sa ibang ganap nang maunlad at modernisadong mga wika sa daigdig. Hindi lamang wika ang madedevelop, kasabay na nito ang lipunan at panlipunang estrukturang Pilipino. Sa pamamagitan ng wika, makakapagbahaginan ang mga Pilipino ng siyentifiko at technolohikal na kaunlaran at ng mga kabutihan nito sa ibang tao.

Kailangang isagawa ang palaging rebyu ng 28-letra na alfabetikong sistema upang matiyak ang mga kahinaan nito tulad ng mga di-katiyakan sa ugnayan ng tunog at simbolo, redandansi at mga gap. Kailangang ibatay ang mga patakaran sa mga pinag-isipang desisyon na nakabatay rin naman sa siyentifikong pag-aaral at pananaliksik.

Iminumungkahi na bumalangkas ng makatotohanan at maayos na disenyo ng pananaliksi upang tugunan ang mga sumusunod na problema:

1. Dapat bang ang mga pagbabago sa pagbigkas ng mga salita na ginagamit ayon sa konteksto ay makaimpluwensiya ng kaukulang pagbabago sa ispeling? Hindi ba dapat na ang orihinal na ispeling ng salita, sa pag-iisa nito, ay dapat manatili upang tulungan ang mga mambabasa na makilala ang salit. Pansinin ang mga sumusuno na halimbawa:

pantao = (not pangtao)

pansabong = (not pangsabong)

mamaril = (not mag+baril)

pamatay = (not pang+patay

2. Ano-ano ang angkop na gamit ng gitling, kudlit o tuldik na sinusuportahan ng mga prestihiyong publikasyon, iskolar at manunulat?

3. Ano-anong bantas ang dapat ipakilala sa Filipino para magsilbing fonolohikal na gabay upang suportahan ang buong kahulugan ng pangugusap lampas sa kahulugan ng mga salita?

Marami pang ibang isyu na kailangang harapin sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mahusay na dinisenyong proyekto at pananaliksi. Ang sagot pa naman sa napakahalagang tanong na “Napaplano ba ang wika?” ay isang tiyak na “Oo, napaplano ang wika.”

Biblyograpiya

Cochran, Anne. “Alphabet Design for Papua New Guinea Language.” Master’s Thesis, Papua New Guinea, October 1977.

Constantino, Ernesto A. Ang Ortografi Ng Wikang Filipino, Departamento ng Lingwistiks. Kolehiyo ng Sosyal Sayans at Pilosopiya, U.P., 1996.

Dil, Anwar, (ed). Language Structure and Language Use: Essays by Charles A. Ferguson. Stanford University Press, 1971.

Fishman, Joshua A., Bilingual Education: An International Sociological Perspective. Newbury House, 1976.

Mga Tanong at Sagot (Tungkol sa) Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino. Manila: Komisyon ng Wikang Filipino, 2000.

Omar, Asmah Haji. Language Planning for Unity and Efficiency. Penerbit University Malaya, Kuala Lumbpur, 1979.

Rubin, Joan & Bjorn H. Jernudd (ed). Sociolinguistic Theory and Practice for Developing Nations. An East-West Center Book, University of Hawaii Press, Honolulu, 1971.

Whitely, W.H., (ed) Language Use and Social Change. Published by the International African Institute, Oxford Press, 1971.

Primer sa 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra

(Bahagi ng 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino)

Unang Bahagi

Ang Kaligiran sa Pagbalangkas

Ng 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit

Ng Walong Dagdag na Letra

1. Ano itong 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra?

Ang 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra ay revisyon ng tuntunin sa paggamit ng walong dagdag na letra—C, F, J, Ñ, Q, V, X, Z—na nakapaloob sa 1987 Alpabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino na binuo ng Linangan ng mga Wika sa Pilipinas. Ang ibang mga tuntunin sa ispeling sa Patnubay ay hindi binago nang ganap.

Lubhang nagging masalimuot ang pagpasok ng walong dagdag na letra sa alfabeto ng Wikang Filipino. Kaya masusi itong pinag-aralan at pinagtuonan sa 2001 Revisyon ng Alfabeto at Tuntunin sa Ispeling ng Wikang Filipino ng Komisyon sa Wikang Filipino.

2. Bakit kailangang baguhin ang tuntunin sa paggamit ng walong dagdag na letra sa 1987 Patnubay sa Ispeling?

Kinikilalang ang mga tuntunin sa paggamit ng walong dagdag na letra sa 1987 Patnubay sa Ispeling ay napakahigpit para tumugon sa mga pangangailangan ng mga Pilipinong may kakayahan kapwa sa katutubo at banyagang wika, at palit-palit na gumagamit ng mga wikang ito.

3. Bakit sinasabing mahigpit ang tuntunin sa paggamit ng walong dagdag na letra sa 1987 Patnubay sa Ispeling?

Sa 1987 Patnubay sa Ispeling, ang paggamit ng walong dagdag na letra sa mga salita at ekspresyong hinihiram ay nababatay lamang sa mga sumusunod na kondisyon:

· Pantanging ngalan

· Salitang katutubo mula sa ibang wika sa Pilipinas

· Salitang hindi konsistent ang ispeling o malayo ang ispeling sa bigkas, na kapag binaybay ayon sa alfabetong Filipino ay hindi mabakas ang orihinal na ispeling nito

· Salitang pang-agham at teknikal

· Simbolong pang-agham

Mapapansing nililimita ng mga kondisyong nabanggit ang paggamit na walong dagdag na letra sa mga salitang bahagi ng formal o teknikal na varayti o ang tinatawag na karaniwang salita, binabaybay ang mga salitang ito gamit ang 20-letrang abakada.

4. Ano ang hindi naisasaalang-alang ng paghihigpit na ito sa 1987 Patnubay sa Ispeling tungkol sa linggwistikong karanasan ng mga Pilipino?

Isang linggwistikong realidad ang malawakang panghihiram nga salita, lalo sa Ingles. Ang mga Pilipino ay naglilipat-wika at malawakang nanghihiram anuman ang antas ng formalidad sa paggamit ng wika, pasalita man o pasulat.

5. Ano ang naging resulta ng kahigpitang ito ng 1987 Patnubay sa Ispeling?

May mga sumunod at hindi sumunod sa 1987 Patnubay sa Ispeling. Ibinunga ng ganitong sitwasyon ang paglitaw ng iba’t ibang sistema ng ispeling na binuo ng mga institusyong pang-akademya at pampublikasyon. Sa madaking salita, walang umiiral ngayong isang istandardisadong sistema ng ispeling.

Ikalawang Bahagi

Pagpapakilala sa 2001 Mga Tiyak na Tuntunin

sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra

1. Sa pangkalahatan, ano ang layunin ng 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra?

Layunin ng 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra na makabuo ng mga tuntunin sa ispeling na gagabay sa panghihiram ng mga salita sa pagsasalin ng pasalitang wika tungo sa nakasulat na anyo. Ang proyektong ito, kung gayon, ay mag-aambag sa istandardisasyon at elaborasyon ng pambansang wika.

2. Ano ang batayan sa pagbalangkas ng 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra?

Apat na mahalagang salik ang naging batayan: linggwistiko, sosyo-politiko, sikolohiko, at pedagohiko upang matamo ang mga prinsipyo ng simplisidad, ekonomiya at fleksibilidad. Isinaalang-alang din ang pedagohikong salik para maisulong ang literasi sa bansa. Ang mga desisyon ay produkto ng mga pagkonsulta at pagbuo ng konsensus.

3. Anong pangunahing linggwistikong prinsipyo ang isinaalang-alang sa pagbabalangkas ng 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra?

Upang matamo ang isang efisyenteng sistema ng tuntunin sa ispeling, may dalawang mahalagang batayan: simplisidad at ekonomiya, at fleksibilidad.

Tinutukoy ng simplisidad at ekonomiya ang isa-sa-isang tumbasan ng tunog at letra. Katangian na ito ng umiiral na sistema ng fonemik na ispeling sa Filipino. Hindi dapat masira ang katangiang ito.

Tinutukoy naman ng fleksibilidad ang kakayahan ng wika na tumanggap ng mga linggwistikong pagbabago bunga ng kontak ng mga wika. Palalakasin ang katangiang ito sa bagong tuntunin dahil pinaluluwag ang pagpasok ng mga elemento mula sa ibang wika nang hindi isinasakripisyo ang simplisidad ng sistema ng ispeling.

4. Paano binalangkas ang 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra?

Hakbang-hakbang, konsultativ, at konsensuwal na binuo ang mga tuntunin sa loob ng halos dalawang taon, mula kalahatian ng taong 1999 hanggang Agosto 2001.

Ikatlong Bahagi

Ang 2001 Mga Tiyak na Tuntunin

sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra

ng Alfabetong Filipino

1. Ano ang ginawang pagbabago sa tuntunin sa gamit ng walong dagdag na letra?

Pinaluluwag ang paggamit ng walong dagdag na letra. Ibig sabihin, ipinagagamit na rin ang mga ito sa ispeling ng lahat na hiram na salita anuman ang varayti nito kasama ang hindi formal at hindi teknikal na varayti, o iyong tinatawag na karaniwang salita.

2. Ano ang mangyayari sa mga hiram na salita na dati nang binago ang ispeling o umangkop na sa orihinal na sistema ng ispeling sa Filipino?

Ang mga hiram na salita na naglalaman ng alinman sa walong karagdagang letra na nabago ang ispeling ayon sa umiiral na sistema ng pagsulat sa Filipino at umangkop na sa wika ay mananatili. Ituturing ang mga ito na mga salitang may ibang baybay or lehitimong mga varyant ng ispeling.

Sa pagdaraan ng mga taon, ang mahigpit na pagsunod sa mga bagong tuntunin sa paggamit ng walong dagdag na letra ay inaasahang higit na pipiliin. Ang mga naunang paraan ng pagbabaybay gamit ang walong letra ay magiging makaluma (archaic), hindi karaniwan o diyalektal.

3. Ang katutubong sistema ng pagsulat ay sumusunod sa prinsipyong “kung ano ang bigkas, siyang baybay.” Hindi kaya sirain ng pagpapagamit ng walong dagdag na letra sa pagbaybay ng karaniwang salita ang fonemik na katangian at kalakasan ng ating sistema ng pagsulat?

Hindi. Dahil ang mga letrang may katumbas na tunog o may fonemik na istatus lamang ang gagamitin sa pagbaybay ng mga karaniwang salitang hiram, mananatili ang fonemik na katangian ng ating sistema ng pagsulat.

Mahahati sa dalawang grupo ang walong dagdag na letra: ang mga letrang F, J, V at Z na may tiyak na fonemik na istatus, at ang mga letrang C, Ñ, Q at X na itinuturing na redandant.

Ang mga letrang F, J, V at Z lamang ang gagamitin sa pagbaybay ng mga karaniwang salitang hiram na binago ang ispeling sa Filipino. Ang apat na nabanggit na letra ay may tiyak na fonemik na istatus sa palatunugang Ingles. Ibig sabihin, may iisang kinakatawang tunog ang mga letrang ito.

4. Bakit itinuturing na redandant at hindi ipinagagamit ang natitirang apat na letra—C, Ñ, Q, X—sa pagbaybay ng mga hiram na salitang itinuturing na karaniwan? Ano ang kaibahan nito sa mga letrang F, J, V, at Z?

Ang mga letrang C, Ñ, Q, X ay itinuturing na redandant. Ibig sabihin, hindi kumakatawan ang mga ito sa iisa at tiyak na yunit ng tunog sa palatunugang Ingles, kundi nakakatunog ng isa pang letra o sunuran ng mga letra.

Ang letrang C ay nakakatulad ng letrang S sa pagkatawan nito so fonemang /s/ at nakakatulad ng letrang K sa pagkatawan ng fonemang /k/ depende sa mga tunog na nakapaligid dito. Halimbawa: central→sentral; cabinet→kabinet.

Ang Kastilang letrang Ñ ay hindi kumakatawan sa isang tunog, kundi sa sunuran ng mga tunog na /ny/. Halimbawa: baño→banyo.

Ang letrang Q ay kumakatawan naman sa tunog /k/ o sunuran ng mga tunog /kw/. Halimbawa: queso→keso; quintuplet→kwintuplet.

Panghuli, ang letrang X ay kumakatawan sa sunuran ng mga tunog /ks/. Halimbawa: extra→ekstra.

Nilalabag ng mga letrang ito ang isa-sa-isang tumbasan ng tunog at letra. Kung gayon, ang paggamit ng mga letrang ito sa pagbaybay ng mga hiram na karaniwang salita ay makasisira sa prinsipyo ng simplisidad at ekonomiya ng isang efisyenteng sistema ng pagsulat.

5. Kung gayon, kailan na lamang gagamitin ang mga letrang C, Ñ, Q, X?

Gagamitin ang mga letrang C, Ñ, Q, X kapag ang hiram na salitang naglalaman ng letra ay binabaybay nang buo ayon sa orihinal nitong anyo

Ang salita ay hinihiram sa orihinal nitong anyo alinsunod sa mga sumusunod na kondisyon:

· Ang salita ay isang pangngalang pantangi—pangalan ng tao, lugar, pangyayari, o bagay;

· Ang salita ay teknikal o siyentifiko;

· Ang salita ay may natatanging kahulugang kultural;

· Ang salita ay may iregular na ispeling, ibig sabihin, gumagamit ng dalawa o higit pang letrang hindi binibigkas. Halimbawa: bouquet;

· Ang salita ay may internasyonal na anyong nakikilala at ginagamit. Halimbawa: taxi

6. Sa pangkalahatan, nasusunod ba ng mga tuntunin sa gamit ng walong dagdag na letra ang mga prinsipyo sa pagtatamo ng isang efisyenteng sistema ng ispeling?

Oo, nasusunod ng 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra ang mga prinsipyo ng simplisidad at ekonomiya, at fleksibilidad.

Hindi nasisira ng mga tuntunin ang isa-sa-isang tumbasan ng tunog at letra na katangian ng umiiral na sistema ng fonemik na ispeling sa Filipino. Ang mga letrang F, J, V, Z lamang na may tiyak na fonemik na istatus ang gagamitin sa ispeling ng mga karaniwang salitang hiram.

Napalalakas din ng mga tuntunin ang fleksibilidad ng ispeling, o ang kakayahan ng wika na tumanggap ng mga linggwitikong pagbabago bunga ng kontak ng mga wika dahil pinaluluwag nito ang pagpasok ng mga elemento mula sa ibang wika, formal o teknikal na varayti man ito, o karaniwang salita.

Ikaapat ng Bahagi

Ang Hinaharap ng Wikang Filipino Sa 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Paggamit Ng Walong Dagdag na Letra

1. Ano-ano ang inaasahang resulta ng paggamit ng 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra?

Ang nagkakaisa at malawakang paggamit ng 2001 Mga Tiyak na Tuntunin sa Gamit ng Walong Dagdag na Letra ay inaasahang magreresulta sa mga sumusunod:

· Istandardisasyon ng Wikang Filipino

Sa paglilipat ng oral o pasalitang wika tungo sa anyong pasulat, natatamo ang uniformidad o kodifikasyon ng wika. Napaliliit ang dami ng pagkakaiba-iba o paglihis sa tuntuning pangwika. Sa gayon, nalilinang ang norm o pamantayan ng iba’t ibang komponent kaya napatatatag ang pagbigkas, vokabularyo, at istruktura ng wika. Sa huling bahagi ng pag-unlad ng wika, maaaring makadevelop ng mga bagong anyo ng diskors at varayti tulad ng formal, akademiko, o teknikal na varayti.

· Modernisasyon at leksikal na elaborasyon ng Wikang Filipino

Mapabibilis ang modernisasyon ng pambansang wika, at kasabay nito, ang modernisasyon ng ating kultura at buhay. Sa pagbubukas ng Filipino sa ibang wika (pagsunod sa prinsipyo ng simplisidad at ekonomiya, lalawak ang bilang ng mga salitang Filipino. Sa gayong, mapadadali ang pagsasalin sa wikang Filipino at pagsasalin ng wikang ito sa iba pang ganap nang develop na wika sa mundo.

· Pangmadlang literasi

Ang pagbasa ay nagiging natural at awtomatiko sapagkat malinaw ang isa-sa-isang tumbasan ng tunog at letra sa alfabeto ng wikang Filipino. Gayundin, magagamit ang internasyonal na pagkakilala ng mga salita para sa higit na mataas na level ng pagbabasa tulad ng iskiming at iskaning. Lalo pang uunlad ang pangmadlang literasi dahil napadadali ang pagkatutong bumasa at sumulat.